De grafheuvel die in één keer werd opgeworpen

Ten zuiden van Zeegse ligt een grafheuvel die op één ding na gaaf is: in het midden zit een oude ingraving, een komvormige inzinking. Verder is hij op een enkele dierengang na ongeschonden, en dat is zeldzaam genoeg om hem als terrein van zeer hoge archeologische waarde te registreren.

Wat we van deze heuvel weten komt van een konijn. Bij een veldverkenning in 1992 is er een profiel afgestoken in een konijnengang – een dwarsdoorsnede van wat het dier had uitgegraven, meer niet, want de heuvel zelf mocht niet worden opengelegd. Aan die paar centimeter blootgelegde grond viel af te lezen dat de heuvel in één keer is opgeworpen, uit vuilbruingeel, geaderd zand.

Dat is een grotere uitspraak dan hij lijkt. Veel Drentse grafheuvels zijn in fasen gegroeid: een eerste heuvel over een eerste graf, en daaroverheen in latere eeuwen nieuwe lagen voor nieuwe doden. Een heuvel die in één keer is opgeworpen hoort bij één begraving, één moment, één groep mensen die op één dag genoeg zand heeft verplaatst om iemand onder de grond en boven het maaiveld te krijgen. De datering blijft ruim – ergens tussen het neolithicumNeolithicumca. 5325 tot 1900 v.Chr.Meer over deze periode en de ijzertijdIJzertijdca. 800 tot 12 v.Chr.Meer over deze periode – want zonder opgraving valt er niet nauwer te dateren.

De ingraving in het midden is van veel later en van heel andere aard. Zulke kuilen zijn de handtekening van schatgravers, en ze zitten meestal precies waar het graf werd vermoed: in het hart van de heuvel.