Karrensporen in de Strubben

Dwars door de Strubben loopt een bundel karrensporen die hier ruim honderd meter breed is. Eeuwenlang liep over deze rug de route over de Hondsrug; de registratie dateert de sporen en de holle wegen ernaast op de late middeleeuwenLate middeleeuwen1050 tot 1500Meer over deze periode tot en met de nieuwe tijd. Elke kar die vastliep begon een nieuw spoor ernaast, en zo groeide één weg uit tot een web van parallelle greppels. In het reliëf zijn het ondiepe holle lijnen die samenknijpen bij een doorgang en uitwaaieren waar het terrein open was. Zet de kartering aan en je ziet welke lijnen archeologen hebben ingetekend.

In het bos staat een informatiebord dat verder gaat dan de registratie. Het noemt de Hondsrugroute "de oudste hoofdweg van ons land" en schrijft dat de honderden parallelle karrensporen in dit terrein getuigen van die vijfduizend jaar oude weg. Dat verdient uit elkaar gehaald te worden. Dát er een prehistorische route over de rug liep is een redelijke reconstructie, afgeleid uit de manier waarop grafheuvels en hunebedden hier op een lijn liggen, zoals bij Driebergen en de Eexterstrubben op deze kaart. Maar de sporen die je hier ziet zijn dat bewijs niet: de registratie dateert juist déze bundel op de late middeleeuwenLate middeleeuwen1050 tot 1500Meer over deze periode tot en met de nieuwe tijd. En "de oudste hoofdweg van ons land" is een superlatief waarvoor geen bron bestaat die hem kan dragen.

Dat is geen muggenzifterij, want het verschil zit in wat je ziet. Een karrenspoor is een kuil die een wiel heeft uitgesleten en die de volgende kar naast zich liet liggen; zulke sporen slijten weg en worden opnieuw gemaakt. Ze tonen waar eeuwenlang is gereden, niet hoe lang die weg er al lag. Een kartering uit 2018, waarbij honderdachtendertig zichtbare segmenten over de hele Hondsrug op het hoogtebeeld werden ingetekend, kwam tot diezelfde slotsom: voor geen enkel segment was overtuigend bewijs van een ouderdom van vóór de middeleeuwenMiddeleeuwenca. 450 tot 1500Meer over deze periode te vinden. En grafheuvels en hunebedden werden in de middeleeuwen nog gewoon als richtpunt gebruikt, dus een rij monumenten langs een weg dateert die weg niet.

Wat de sporen wél verraden is waar men heen wilde. Twee bundels in dit bos zijn gericht op de kerktoren van Anloo, en de zuidelijke buigt daar bij het naderen naartoe – precies zoals de bundel op het Balloërveld op de toren van Rolde is gericht. In een open heidelandschap was zo'n toren het enige baken dat er stond.