De doden, vijfduizend jaar

Deze lijn volgt één vraag door de tijd: waar leg je je doden? Het antwoord verandert per eeuw, maar de plek verandert nauwelijks. De hoge grond van de Hondsrug en de Rolderrug, droog en zichtbaar, is vijfduizend jaar lang het antwoord gebleven.

Steentijd

→ Hunebed D18 en de eik die eraf moest

Een hunebed is een collectief graf: een stenen kamer waarin generaties werden bijgezet. De Rolder Tweeling ligt pal achter de kerk, naast de begraafplaats van nu.

Klokbekertijd

→ De Ketenberg

In de Ketenberg lagen twee doden in één verbrande kist: een vrouw van 18 of 19 en een kind.

Bronstijd

→ De grafheuvels op de wal van het Galgwanderveen

Een grafheuvel is een graf voor één dode, of een paar. Bij het Galgwanderveen liggen er vier op en naast de wal van een pingoruïnepingoruïneEen ronde laagte, soms met een lage wal eromheen. Het is wat over is van een heuvel met een kern van ijs uit de laatste ijstijd: toen het ijs smolt, zakte de heuvel in. Vaak staat er water in of is hij met veen gevuld.Alle begrippen; de grootste is in twee fasenfaseEen periode in het gebruik van een plek die archeologen in de grond kunnen onderscheiden. Een grafheuvel die in twee fasen is opgeworpen, kreeg eerst een graf met een heuvel, en later een tweede graf waarvoor de heuvel werd opgehoogd.Alle begrippen opgeworpen.

IJzertijd

→ Het grafveld van Gasteren, anderhalf millennium lang in gebruik

Bij Gasteren lag een grafveld dat anderhalf millennium in gebruik bleef: grafheuvels, en daartussen een urnenveldurnenveldEen begraafplaats uit de late bronstijd en de ijzertijd. De verbrande resten van de doden werden in urnen onder lage heuveltjes bijgezet.Alle begrippen met 107 bijzettingen.

Middeleeuwen

→ Magnuskerk van Anloo en de zitting van de Etstoel

Vanaf 785 moesten de doden naar gewijde grond, al lagen ze volgens Kolen tot in de negende eeuw nog op de oude grafvelden. Onder de Magnuskerk van Anloo liggen zes of zeven voorgangers, de eerste uit de negende eeuw.

1828

→ De begraafplaats aan de Bosweg

In 1827 verbood de koning het begraven in en om de kerk. Anloo kocht een stuk veld buiten het dorp: de Haasakkers.

→ ≈ De Canadese begraafplaats die er nooit kwam