Het werkhuis van Anloo, waar de diaconie haar armen onderbracht

Aan de Lunsenhof in Anloo staat het vroegere armenhuis van de hervormde diaconie. In het dorp heette dit het werkhuis. In de jaren '20 liep er een smal pad vandaan, dwars door de roggevelden en recht op de kerk aan.

In februari 1852 stond in de krant dat drie diakonieën samen een armen-werkhuis gingen oprichten. Dat waren Anloo, Annerveen en Eext. Volgens een gerucht kwam het in Anloo. Een briefschrijver vond dat niet de geschiktste plaats, want in Anloo en Eext viel voor armen die konden werken buiten het huis niets te verdienen. Aan het Annerveensche Kanaal wel. Daar was van het voorjaar tot de herfst werk, van aardappelen poten en schoffelen tot knollen plukken en turf afvoeren. Het werd toch Anloo. Op 3 maart 1852 werd de bouw aanbesteed, ten huize van kastelein Jan Mulder. Anloo Ooit dateert het pand op 1850, twee jaar eerder.

Een werkhuis was geen armenhuis. In een armenhuis kreeg elk arm gezin een eigen woninkje. In een werkhuis woonden de verpleegden onder één dak, onder een armenvader en een armenmoeder, bij voorkeur een kinderloos echtpaar. Ze moesten werken. Zo legde een spreker het in 1925 uit. Anloo rekende hij bij de werkhuizen. In 1875 zocht de diaconie een vader en moeder, voor 8 gulden in de maand met kost en inwoning. Volgens Anloo Ooit zijn na de stichting alle huizen van de diaconie in Anloo afgebroken.

Begin 1870 werden twee jongens uit het werkhuis naar Assen gebracht. Een van hen had een ander huis zien branden en meende dat het werkhuis in brand "ook zulk een gezigt zou opleveren". 's Morgens bij het turf halen maakten ze in het turfhok een hoop stro en turf, met een kool vuur erin. De rook werd snel ontdekt. In 1880 brandde een deel van het gebouw al toen dorpsgenoten het vuur doofden. Een vrouw die er was ondergebracht, werd verdacht. Ze werd teruggebracht naar Anloo.

Dezelfde spreker vond in 1925 dat de werkhuizen niet meer in alle opzichten aan de hygiënische eisen voldeden. In Anloo liet de gezondheidscommissie verbeteringen aanbrengen, maar de diaconie had geen geld, en in 1927 betaalde de gemeente 375 gulden mee. Raadslid Hovius vertelde dat voor een arm gezin uit Annen een hokje was afgetimmerd. "Kan men niet een bloempje koopen, een matje, een schilderijtje ?" vroeg hij. In 1933 kwamen er slaapkamers bij. De gemeente zegde de helft toe van ongeveer 1800 gulden.

Wanneer het werkhuis dichtging, is niet gevonden. In 1983 wees een schoolwandeling in de krant nog op "het vroegere armenhuis".