De Noordesch van Anloo met 114 Romeinse munten

De Noordes bij Anloo is op de hoogtekaart te zien als een bol. Eeuwen plaggenmest hebben het akkerland langzaam boven de omgeving uit getild, en op de hoogtekaart tekent de es zich af als een opgehoogd vlak. De provincie noemt het een zeer waardevolle es. Op de vondstenlijst staan een urnenveld, prehistorisch aardewerk en een Romeinse zilverschat van 114 munten. Dat is een tweede muntvondst op deze kaart, want in 1839 dook een schat bij het Rolderdiep op. Drenthe lag buiten het Romeinse Rijk, dus zulke munten kwamen hier via handel, buit of soldij.

In de landschapsbiografie staat opgetekend hoe de schat gevonden is. In september 2008 liep metaaldetector-amateur Jeroen Nijdam langs een pas gerooide aardappelakker; op omgewerkte grond is de kans op een vondst groter. Hij vond eerst één vervaagd muntje met een reliëf dat op een keizerskop leek, en binnen een vierkante meter een tweede, gaaf en met randtekst. Hij belde archeoloog Wijnand van der Sanden. Die regelde een spoedopgraving.

Daaronder zat ongeroerd zand. Daarin lagen scherven uit de TrechterbekercultuurTrechterbekercultuur4000 tot 2700 v.Chr.Meer over deze periode van ongeveer drieduizend jaar voor Christus, en de contouren van een potje met witte crematieresten uit de bronstijdBronstijd1900 tot 800 v.Chr.Meer over deze periode. De munten lagen dus op een plek waar duizenden jaren eerder al twee heel verschillende volken hun doden begroeven. Op 1 april 2009 stuurde de provincie er een persbericht over de wereld in. P. Beliën en Van der Sanden publiceerden de vondst in 2010 onder de titel "Zilver op de es", in de Nieuwe Drentse Volksalmanak.

Nijdam beschreef de vindplaats zelf kort: "Het hoogste punt van de es, met een bosje van de kerk in het zicht en een weggetje ernaast."

In 1992 raapte M. Wetterauw in een stenenbult op de Noordes een tweezijdig bewerkt stuk vuursteen op, veel ouder dan de munten. Vermoedelijk een halffabrikaat van een vuistbijl. Daarmee hoort deze es bij de handvol plekken in dit gebied waar een spoor van Neanderthalers is gevonden.

Geopark de Hondsrug schreef de es in als geosite. De provincie noemt daarvoor het urnenveld, het prehistorisch aardewerk en de honderdveertien Romeinse munten.