De nederzetting aan de Bosweg, en een rijk graf uit de ijzertijd

Wie in Anloo het openluchttheater in loopt, daalt af in een archeologisch monument. Te zien is er niets. Het terrein tussen de begraafplaats en de camping is ruim drie hectare groot, en het draagt bos, een kampeerveld en dat theater. Wat eronder ligt weten we doordat er twee keer iemand heeft gekeken.

De eerste keer was rond 1950. Er kwamen resten boven van een graf uit de ijzertijdIJzertijdca. 800 tot 12 v.Chr.Meer over deze periode, en de registratie noemt nog meer vondsten, genoeg om aan een heel grafveldje te denken. Het graf heet rijk. Waaraan het rijk was, staat er niet bij. Dat is wat er gebeurt met een vondst die boven de grond komt vóór de tijd van systematisch onderzoek: het voorwerp is gered en de context is weg.

De tweede keer was in 1986, en toen ging het anders. De Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek karteerde het terrein en zette er proefsleuven in. Uit de grond kwam vuursteen, onder meer uit het neolithicumNeolithicumca. 5325 tot 1900 v.Chr.Meer over deze periode. Er kwam aardewerk uit, uit de ijzertijdIJzertijdca. 800 tot 12 v.Chr.Meer over deze periode en de Romeinse tijdRomeinse tijd12 v.Chr. tot ca. 450 na Chr.Meer over deze periode. De dienst houdt het erop dat hier een grote nederzetting heeft gelegen.

Wonen en begraven liggen op dit ene perceel door elkaar heen. Voor de ijzertijdIJzertijdca. 800 tot 12 v.Chr.Meer over deze periode is dat geen uitzondering; de doden bleven dichtbij. Een halve kilometer zuidelijker ligt de Noordesch, waar behalve een urnenveld ook 114 Romeinse munten uit de grond zijn gekomen. Of die twee bij elkaar horen is uit de registraties niet op te maken. Twee vindplaatsen uit dezelfde eeuwen zijn het wel, op tien minuten lopen van elkaar.

In 1900 lag hier heide, net buiten de wal die de Noordesch omsloot – de rand waar het bouwland ophield en het veld begon. Daarna kwam het bos, en de camping, en het theater. De registratie heeft het terrein naar dat laatste vernoemd: het heet "Camping".

De stip staat op het zwaartepunt van het geregistreerde vlak en wijst dus niets aan. Waar in die drie hectare de nederzetting lag en waar het graf, is niet bekend.