De Speulkoele, het bostheater dat de jeugd van Anloo in 1936 groef

Midden tussen het bos, even buiten Anloo, ligt een kuil met een wal eromheen. Aan de westkant lag een iets verhoogde toneelvloer. Daartegenover liepen zitbanken in een halve cirkel, gemaakt van de zoden die bij het graven waren uitgestoken. Dit is de Speulkoele.

Dr. M. A. Beek deed in augustus 1934 zijn intrede als predikant van Anloo. Met steun van zijn vrouw zette hij een jeugdorganisatie op. Een gebouw had die niet. Het plan om de grote schuur van de pastorie te verbouwen viel bij belanghebbenden niet goed. Volgens de krant was dat 'zeer waarschijnlijk' mede de reden om de kerk te restaureren, met ruimte voor een jeugdlokaal. Die restauratie begon op 11 september 1936.

In dezelfde weken werkten de jongens van de jeugdvereniging dagenlang aan de kuil in het bos, onder leiding van W. Vreeling uit Gasteren. Ze zetten een wal van zoden op en plaatsten er grove dennen op. De zitplaatsen boden ruimte aan ruim 500 mensen. Bij de ingang stonden twee vlaggenstokken.

Op zondag 20 september 1936 hield de Rijzende Kerk, afdeling Noord-Drenthe, haar eerste landdag in Anloo. Na de kerkdienst fietsten de jongeren via Annen, Zuidlaren en Schipborg terug naar het dorp. De ene krant telde er omstreeks 350, de andere ruim 300. Achter de pastorie stond snert klaar. Daarna speelden jongens en meisjes uit Anloo in de kuil het spel "Ruth, de Moabitische". Er stond te veel wind. De zwakke meisjesstemmen gingen deels verloren; de verslaggever prees Naomi, die haar stem luider liet klinken. 's Avonds brandde op de heide naast de Speulkoele een kampvuur; de verslaggever hoopte dat de kuil "later historische waarde zal krijgen".

Beek vertrok in november 1937. In zijn afscheidspreek stelde hij de vraag: "Wat blijft er na mijn vertrek over?" Als eerste noemde hij de speulkoele, dan het jeugdgebouw en de organisaties. Daarmee had hij zich niet kunnen troosten, zei hij erbij.

In 1952 herstelde de plaatselijke V.C.J.C. het theater. Op 2 juli speelden leden uit Anloo, Annerveen en Eext er "Christophorus" van Otto Bruder, en in september kwamen er hervormde jongeren uit acht dorpen bijeen. Volgens Historisch Anloo liep de belangstelling voor het jongerenverenigingsleven in de loop van de jaren vijftig sterk terug. De kuil raakte in onbruik. Jongeren hingen er rond, en door de hoogteverschillen werd het een crossterrein. Een deel groeide dicht.

Een restauratieplan uit 2009 is nooit uitgevoerd. Alleen opknappen helpt niet, schreef Historisch Anloo in 2016: er moet ook een gebruik bij komen dat door het dorp gedragen wordt. Daarom werd begin dat jaar de Stichting Rondom Magnus opgericht. Haar eerste evenement was gepland op 8 mei 2016: 'Speul'n in Kerk, Kroeg, Koel'.