De Adderhorst van professor Van Veldhuizen, een natuurmonumentje
Plek met een verhaal·Later gebruikBekijk de kaart
Naast het villapark van Tynaarlo stroomt het Zeegserloopje langs een groep grafheuvels. Hier lag de Adderhorst, het landgoed van een Groningse hoogleraar. De stip staat op de beek. Een adres is in de bronnen niet gevonden.
Prof. dr. Adriaan van Veldhuizen was theoloog. Volgens een artikel uit 1941 kocht hij in 1916 percelen bos, heide en weidegrond. Hij noemde ze Adderhorst, naar de adders die er toen blijkbaar veel voorkwamen. Horst betekent nest. Het landgoed bestond uit drie lange stroken: bos, een wei langs het Zeegserloopje en heide met twee grafheuvels. Het jaar 1916 staat alleen in dat artikel. Of de naam Adderhorst van hem komt of ouder is, is niet uitgezocht.
In 1922 schreef hij dat hij gewoon was "iedere week één dag door te brengen op mijn natuurmonumentje". Hij liet het terrein zoveel mogelijk in de oorspronkelijke staat. Paden legde hij niet aan, en hij liet het verwilderen. Wel ruilde hij planten, inheemse en uitheemse, tot er een wilde tuin ontstond die de krant in Nederland uniek noemde. Hij kwam er vaak met studenten. In 1927 zette hij er een klein houten huisje neer, een zomerhuisje voor zijn vrouw en kinderen.
Hij schreef op wat hij zag. Twee keer moest hij heide wegbranden. Beide keren kwamen direct na het vuur jonge egels kijken of er tussen de as "gebraden boutjes van kevers" lagen. In januari 1928 vertelde hij in Groningen over zijn terrein, met 120 lantaarnplaatjes. Er groeiden volgens hem 89 soorten paddenstoelen. Achter de grafheuvels groeven studenten en andere bezoekers op zijn heide een grote vijver. In december 1930 sprak hij voor de schoolradio van de NCRV over "De planten van Adderhorst". In 1933 verscheen zijn boek "Op en om Adderhorst", met ongeveer 150 foto's die hij zelf had gemaakt.
In april 1934 wilde hij grond bijkopen aan de Zeegserweg, aan de kant van de Adderhorst. Hij bood 30 cent per vierkante meter. Twee raadsleden van Vries vonden dat te weinig. De raad verkocht de grond voor 35 cent, met negen tegen twee stemmen.
In januari 1937 werd hij in Groningen begraven, op Esserveld. De krant beschreef het familiegraf, "waarvan de deksteenen herinneren aan de Drentsche heide, waar zijn geliefd Adderhorst staat".
In 1941 was de Adderhorst volgens het Groninger Dagblad "in het vergeetboek geraakt". Niemand keek er meer naar om. De zeldzame planten dreigden te worden overwoekerd.
Het houten huisje bleef staan. Bij een verbouwing in 2005 vonden bouwvakkers op het zoldertje van de wc foto's, brieven en documenten van een Joodse familie. Hoe ze daar terechtkwamen, weet niemand. De meest logische verklaring is volgens een lezing bij de Historische Vereniging Tinaarlo dat iemand van de familie Hahn, die in het verzet zat en met Van Veldhuizen bevriend was, ze er heeft verstopt. In 2009 verscheen er een boek over, "Over het hoofd gezien".
Bekijk deze plek op de kaart →
Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK).
Gegevens
- Ligging
- 53.07103, 6.63346
- Gebied
- Zeegse
- Zekerheid van de ligging
- midden
In de buurt van deze plek
De AdderhorstOp de dalrand van het Zeegserloopje liggen tien grafheuvels bij elkaar; onderzocht is er geen, maar juist de groep wijst op de ijzertijd.120 m
Grafheuvels ZeegserloopjeOp de dalrand van het Zeegserloopje liggen twee grafheuvels: de noordelijke zwaar vergraven, de zuidelijke bij het Witveen in 2000 hersteld.240 m- Villapark TynaarloBij Tynaarlo moest gemeenteheide akker en daarna een tuindorp van zestig huizen worden; het werd een park waar in 1941 acht boschvilla's stonden.260 m
Hunebed D6aD6a bij Tynaarlo is een verdwenen hunebed dat Van Giffen in 1928 voor twee aanzag; hij nummerde het D6e en D6f.270 m
Hunebed D6Hunebed D6 bij Tynaarlo is zo gaaf gebleven dat alle dekstenen nog op hun oorspronkelijke plaats liggen; de Staat kocht het in 1879.490 m
≈ Goudschat van ZeegseBij Zeegse vonden twee detectorzoekers in 2014 zevenenveertig gouden solidi uit de zesde eeuw, naar gewicht de grootste van Nederland.510 m
Von Dülmen KrumpelmannAan de Zeegsersteeg bouwde schilder Von Dülmen Krumpelmann in 1926 zijn huis; hij kwam in 1917 naar Zeegse en overleed er in 1987.630 m
ZeegseZeegse ligt tussen de Noorderesch en de Zuideresch op de rand van het beekdal; de landschapsbiografie dateert de nederzetting in de vierde tot vijfde eeuw.1,0 km
Paviljoen DuinoordIn 1925 opende paviljoen Duinoord in Zeegse, naast het oudere café Berg en Dal; Groningse scholen kwamen er per trein op schoolreis.1,1 km
Natuurbad TynaarloBij het oude station Vries-Zuidlaren werd zand gegraven voor de spoorlijn; de groeve werd het Natuurbad Tynaarlo, en in 1970 haalde men er munitie uit.1,4 km
Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.
Bronnen
- Delpher (Koninklijke Bibliotheek) (1)
- Delpher (Koninklijke Bibliotheek) (2)
- Delpher (Koninklijke Bibliotheek) (3)
- Delpher (Koninklijke Bibliotheek) (4)
- Delpher (Koninklijke Bibliotheek) (5)
- Delpher (Koninklijke Bibliotheek) (6)
- Delpher (Koninklijke Bibliotheek) (7)
- Delpher (Koninklijke Bibliotheek) (8)
- Delpher (Koninklijke Bibliotheek) (9)
- tynaarlo-dorp.nl – joodse vondst op landgoed adderhorst in tynaarlo
- tynaarlo-dorp.nl – lezing adderhorst bij de historische vereniging tynaarloeen groot succes