Station Rolde, tweeënveertig jaar open

Aan de rand van Rolde staat een stationsgebouw dat sinds 1947 een woonhuis is. Het is ouder dan de spoorlijn. Het werd in 1903 en 1904 neergezet, van het derde-klassetype, ontworpen door de Amsterdamse architect Eduard Cuypers en met kenmerken van de art nouveau. Van datzelfde type staan er nog twee in Nederland, in Gramsbergen en Vroomshoop.

De trein kwam pas in 1905.

"Wanneer alle goede dingen langzaam komen, dan zal de Noord-Ooster-Locaalspoorweg wel eene zeer goede zaak zijn", schreef de Provinciale Drentsche en Asser Courant op 16 juni, de dag na de opening. Op de lijn was jaren gewacht. De opening ging zonder plichtplegingen. De NOLS was een praktisch bedrijf, aldus dezelfde krant, en het gedeelte Assen-Stadskanaal werd die ochtend gewoon in gebruik genomen. Een fanfarecorps kwam het wat opvrolijken, op initiatief van Vreemdelingenverkeer; het was ontstaan uit het opgeheven schutterij-orkest en dit was het eerste optreden in het openbaar. In Assen werd druk gevlagd. Alle treinen van die dag hadden passagiers. De rijtuigen waren tweedehands, van hetzelfde slag als op de lokaallijnen Arnhem-Velp en Delfzijl-Roodeschool.

Waar het station stond is op de kaart van 1925 goed te zien. Het lag net buiten het dorp. De spoorlijn sneed dwars door de Noorder Esch en het gebouw kwam aan de zuidkant ervan te staan, met de kerk op ruim 300 meter. Tussen station en dorp lagen die kerk en de twee hunebedden. Op de ansichtkaart van 1908 is dat na te lopen: over het perron heen steekt de toren van de Jacobuskerk boven de bomen uit.

Het drukst was het in 1941. Op 5 juli hield het Nederlandsch Agrarisch Front een landdag in het Boerbos, elfhonderd meter verderop, en bracht er met gratis 20.000 treinen mensen naartoe.

Zes jaar later was het afgelopen. De nieuwe dienstregeling van 4 mei 1947 stond in De Noord-Ooster afgedrukt en het is geen treintabel meer: Stadskanaal-Assen, busverbinding Nederlandse Spoorwegen, alleen derde klas.

De lijn bleef nog ruim twintig jaar liggen. Pas in 1968 is Assen-Stadskanaal opgeheven, en het tracé is daarna grotendeels fiets- en wandelpad geworden. Zet de historische kaart op 1925 en de spoorlijn ligt er nog, langs Eexterhalte, waar ook een station stond.

Aan de spoorzijde van het huis zit nog het sectiel-tegeltableau met de stationsnaam, gemaakt door J. Thooft & Labouchère, de Delftse fabriek die later De Porceleyne Fles ging heten. Een gevelbord voor reizigers die er sinds 1947 niet meer zijn. Het pand is rijksmonument 482934.