De school van Anderen, en de juffen die kwamen en gingen

Aan de Gevelakkers in Anderen staat op nummer 1 het gebouw van de vroegere openbare lagere school. Het is de school van 1912: in december 1911 besteedde de gemeente Anloo "het bouwen van een school met twee lokalen te Anderen" aan, en John en Dorothy Keur, die het dorp in 1951–52 bestudeerden voor hun boek The Deeply Rooted (1955), noemen 1912 als bouwjaar. Volgens de Stichting Historie Anderen werd voor de school de scheperij afgebroken, de woning van de schaapherder.

Zo'n herder kreeg in de Drentse dorpen zijn huis van de marke. Oudere dorpelingen wisten in 1952 nog hoe hij 's morgens op de hoorn blies, waarna de schaapskooien opengingen en de kudde van de straat naar de heide werd gedreven. Ooit liepen er meer dan duizend schapen in Anderen. In 1952 had nog één boer er vier. De grond onder de school en het meestershuis was toen nog altijd van de marke, net als de brink en een paar snippers bij de kruisingen, bij zo'n 4 acres.

Er waren twee leerkrachten: een meester als hoofd en een onderwijzeres. Wie de onderwijzeres was, veranderde vaak. Al in 1894 was er een onderwijzeres in de nuttige handwerken, mejuffrouw Laarman. In 1907 werd mejuffrouw H. Schoondorp benoemd, en zij kwam "aldaar" vandaan, uit Anderen zelf. Een jaar later vertrok ze. In 1908 werd iemand uit Ruurlo benoemd en daarna iemand uit Dronrijp. In oktober 1909 schreef de krant dat de school al een maand zonder onderwijzeres zat, omdat de tijdelijke kracht elders een vaste baan had gekregen.

Daarna kwam mejuffrouw Disselsma. Ze stond eerst tijdelijk voor de klas en kwam in december 1909 bovenaan de voordracht. In 1922 werd ze benoemd in Leeuwarden. Mejuffrouw W. Boering ging eind 1936 naar Geesteren bij Borculo. Haar opvolgster, mejuffrouw J.G. Sterenborg, vroeg in 1937 of ze buiten de schoolkring mocht wonen, in Eext. De raad vond dat goed, voorlopig. In 1938 vroeg ze overplaatsing naar Annerveenschekanaal.

In datzelfde jaar liet het ministerie van Onderwijs weten dat de tweede leerkracht in Anderen mocht blijven. Kennelijk had dat ter discussie gestaan.

Op de foto van januari 1934 staan de kinderen voor de school, achter het hek. Wie er toen voor de klas stond, zegt het bijschrift niet.

In 1951 weten we het wel. Het hoofd was meester Jan Coenraads, en hij en zijn vrouw waren de enige inwoners van Anderen die niet uit Drenthe kwamen. Voor de Keurs waren ze een belangrijke bron. De juffrouw had de eerste drie klassen en gaf de oudere meisjes naai- en handwerkles. Er zaten 31 kinderen op school. De meester vlocht veel plaatselijke geschiedenis door de lessen. Hij nam de kinderen mee naar de hunebedden in de omgeving en naar de oude kerk van Anloo, en ze bestudeerden een oude boerderij van wat de Keurs het Saksische type noemen.

Een eigen kerk had Anderen niet. Eén keer per maand kwam de dominee van Eext op zondagavond in de school preken. Er kwamen ongeveer dertig vrouwen, en drie of vier mannen.