Het Tolhek bij Anderen, het tolhuis aan de weg van Rolde naar Gieten

Aan de weg van Rolde naar Gieten, aan de oostkant van het Andersche Diep, stond het tolhuis dat bij Anderen hoorde. Het wegvak Rolde–Gieten kwam in 1848 als laatste stuk van de provinciale weg gereed en kreeg twee tolbomen met een tolhuis: een hier, en een op de hoek van de Asserstraat en de Kalkamperweg in Gieten. Wie over de weg wilde, betaalde mee aan het onderhoud. In 1917 werden de tollen op deze weg opgeheven.

Het huis bleef staan, en de naam ook. Toen de Amerikaanse onderzoekers John en Dorothy Keur in 1951 en 1952 in Anderen woonden om het dorp te beschrijven, noemde iedereen het tolhuis en de twee boerderijen aan de overkant het Tolhek. Het tolhuis werd bewoond door een boer. Van de oude taak was één ding over. Elke maand telde hij voor de provincie hoeveel voertuigen er langskwamen, fietsen meegerekend.

Het Tolhek lag een mijl van het dorp, en dat was te merken. Elk huis in Anderen had in die jaren elektriciteit, behalve de drie van het Tolhek. Die draaiden op windgeneratoren. Een dorpsgenoot die vlak bij de oude tol woonde, heette in het dorp Jans Tolhek, om hem te onderscheiden van zijn vele naamgenoten.

De naam leeft voort in Landgoed Tolhek aan de Nijend. Waar het tolhuis precies stond, leggen deze bronnen niet vast.