Een crematiegraf met ringsloot, tien jaar na Van Giffen
Plek met een verhaal·Prehistorie
Op de rand van de es bij Gasteren, hoog boven het beekdal, grenst een perceel aan de plek waar Van Giffen in 1939 het grafveld van Gasteren opgroef. Tien jaar later, in 1949, kwam hier bij het ontginnen van heide opnieuw een graf boven, met aardewerk, crematieresten en bijgaven, deels onder een heuveltje met een ringsloot eromheen.
Die ringsloot is de handtekening van een urnenveld. De verbrande resten gingen in een pot, de pot in de grond, en daaromheen werd een greppel gegraven die het graf een eigen ronde omtrek gaf. Het heuveltje erboven was vaak niet meer dan een halve meter hoog. Op deze kant van het veld is er in elk geval één zo bewaard gebleven tot de ontginning eroverheen ging.
In dezelfde grond zat materiaal dat duizenden jaren ouder is: aardewerk van de Trechterbekercultuur4000 tot 2700 v.Chr.Meer over deze periode, en vuursteen dat uit het Laat-paleolithicumca. 30.000 tot 11.000 jaar geledenMeer over deze periode of het Mesolithicumca. 9700 tot 5325 v.Chr.Meer over deze periode komt. Drie perioden onder elkaar op één akker is hier geen toeval. Deze rand was in de steentijd een goede plek om te zitten en in de Late bronstijd1200 tot 800 v.Chr.Meer over deze periode een goede plek om te begraven, dankzij dezelfde eigenschappen die de latere boeren hun akker opleverden. Wat de vindplaats mist is de scheiding: bij het ontginnen kwam alles door elkaar naar boven, en welke laag bij welke vondst hoorde is nooit vastgelegd.
Wat de registratie kortweg "bijgaven" noemt, is een van de twaalf opmerkelijkste grafinventarissen van Drenthe. Er lagen scherven van een amfoor en een schaaltje, drie versierde bronzen ringen van een centimeter of zes, en fragmenten van een holle bronzen halsring en van vier à vijf armringen. De vondst bleef daarna decennia in particuliere handen en kwam pas in 1989 bij het museum. Een deel kwam daar nooit: dat zou volgens de archeoloog De Wit bij nabestaanden in Canada terecht zijn gekomen.
Bekijk deze plek op de kaart →
Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK), met de topografische kaart van 1900 eroverheen (Kadaster).
Gegevens
- Ligging
- 53.03091, 6.67875
- Gebied
- Gasteren
- Periode en cultuur
- Paleolithicum, Mesolithicum, Trechterbekercultuur
- Zekerheid van de ligging
- midden
In de buurt
- Grafveld GasterenIn 1939 onderzocht Van Giffen bij Gasteren een grafveld dat door de heideontginning dreigde te verdwijnen: vierenveertig grafheuvels en 107 bijzettingen.400 m
Gastersche HoltHet Gastersche Holt bij Gasteren is een van de oudste bosrelicten van Drenthe, gegroeid op potklei waar boeren hun leemkuilen groeven.600 m
Zuidesch GasterenDe Zuidesch van Gasteren ligt op potklei, en daar komt de steile overgang naar het beekdal van het Gasterensche Diep vandaan.710 m- De OntginningDe Volharding bij Gasteren begon rond 1920 als veldschuur op de heide, brandde in 1935 af en werd met De Koningskuil samen De Ontginning.800 m
- De vuurstenen dolkTen zuiden van Gasteren kwam in 1983 een vuurstenen dolk uit de midden-bronstijd boven, plus een afvalkuil met houtskool uit een kartering van 1981.830 m
Oosteinde 1Een hallenhuisboerderij aan het Oosteinde in Gasteren met een jaartalanker uit 1798, op een erf dat vóór 1778 al bebouwd was; de naam kwam er pas in 1932 bij.1,2 km
Café Van ReinHet boerderij-café van Van Rein aan het Westeinde in Gasteren brandde in 1912 af, waarbij twee kinderen omkwamen, en in 1961 opnieuw.1,2 km- Brink 4De boerderij Brink 4 in Gasteren draagt muurankers met 1784 en is daarmee mogelijk het op één na oudste gebouw van het dorp.1,2 km
School en boermarkehuizenDe school van Gasteren zakte in 1937 onder de vijftig leerlingen; de boermarke liet in 1938 twee huizen bouwen om schoolkinderen aan te trekken.1,3 km
KoningskuilIn het bos tussen Gasteren en Anloo ligt de Koningskuil, een plas van twintig meter met een naam waarvan niemand weet waar hij vandaan komt.1,3 km
Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.