Station Gieten, en de slachterij die het overnam

Aan de Stationsstraat in Gieten stond tot 1969 het station van de spoorlijn Assen-Gasselternijveen, geopend op 15 juni 1905. De lijn liep over de Hondsrug en verbond de dorpen op de rug voor het eerst rechtstreeks met Assen; verderop lag Eexterhalte, een van de andere stopplaatsen op hetzelfde traject.

Het stationsgebouw was een standaardstation van de derde klasse, naar een ontwerp dat Eduard Cuypers in 1903 maakte. Het diende niet alleen voor reizigers maar ook voor het vervoer van goederen en vee.

Op 4 mei 1947 eindigde het reizigersvervoer, maar voor Gieten betekende dat niet meteen het einde. Exportslachterij Udema, pal naast het station, nam het gebouw over van de Nederlandse Spoorwegen en gebruikte het nog jarenlang als goederenstation; het bedrijf was een belangrijke verlader op de lijn, en vee werd hier op de trein gezet en afgevoerd. Klamer Bos, die zijn hele leven in Gieten woont, weet nog wat er verder meeging. De hammen van Udema gingen 's avonds de trein in, waren 's nachts in Vlissingen en hingen de volgende dag in Londen in de winkel. Boeren brachten pootaardappels, die per trein naar Rotterdam gingen en daar per schip naar Marokko. In de jaren zestig werden hier gaspijpen voor Groningen overgeladen. In 1972 kwam ook aan die functie een einde. Het gebouw was toen al gesloopt, in 1969, en in 1977 werden de rails van het volledige traject opgebroken.

De slachterij was een familiebedrijf. Op 1 juli 1916 richtten Waldrik Udema en zijn zoons Jan, Geert, Jacob en Fokko de firma W. Udema en Zonen op, gevestigd in Gieten, voor de exportslachterij en de veehandel die Waldrik tot dan toe dreef. In 1961 werd het bedrijf opgenomen in het Unilever-concern, waar ook Unox in Oss bij hoorde. In november 1966 opende de commissaris van de Koningin er een nieuwe hal van 5000 vierkante meter. Er werkten toen 450 mensen, en de fabriek maakte zo'n 6000 ton vleesconserven per jaar.

In 1974 werd Udema aangesloten op de zuivering. De krant noemde het bedrijf een "smeerpoets" dat al zeventig jaar via open water het gebied tussen Gieten en De Punt had vervuild, waar het waterstation van de stad Groningen lag. In 1977, toen sluiting dreigde, kwamen 400 van de 600 werknemers uit de Veenkoloniën. In april 1985 staakten bijna alle 400 productiemedewerkers. In 1989 wilde Unilever de slachterij verkopen aan NVC Holdings in Almelo, en het slachten zou dan naar Almelo gaan. De fabriek sloot in 1995. Twee jaar later brandde hij af, en op het terrein staan nu appartementen.

Het spoor zelf is een fiets- en wandelpad geworden, de Oude Spoordijk. De verhoogde ligging en de kiezels zijn er nog, en het pad volgt het tracé kilometerslang als een kaarsrechte lijn door het landschap. De Stationsstraat en de Parallelweg herinneren aan het station, en in het voormalige stationskoffiehuis zit een restaurant. Zet de jaarschuif op 1925 en de verbinding verschijnt opnieuw op de kaart. Toon op de kaart