Trechterbekergraven zonder heuvel op de zandrug ten noorden van Schipborg
Plek met een verhaal·PrehistorieBekijk de kaart
Ten noorden van Schipborg, ter hoogte van Westlaren, loopt langs de oostrand van het beekdal een smalle, steile zandrug. Aan de ene kant zakt hij af naar het dal van de Drentsche Aa, aan de andere kant liggen venige laagten en plassen. Op die rug kwamen bij een ontginning in de jaren '50 potten van de Trechterbekercultuur4000 tot 2700 v.Chr.Meer over deze periode boven, de cultuur van de hunebedbouwers.
Een inwoner van Schipborg wees Tjalling Waterbolk erop. Bij de ontginning was grond van de hoogte in de laagte geschoven. Daardoor ontstond een steilkant aan het perceel ten noorden ervan, dat toen nog heide was, en in die steilkant hadden de stukken vlak bij elkaar gelegen. Er was geen grafheuvel en geen nederzetting. Waterbolk hield het op een vlakgrafEen graf zonder heuvel erboven: de dode werd in een kuil in de vlakke grond begraven. Zo'n graf is van bovenaf niet te zien en wordt meestal bij toeval gevonden.Alle begrippen: een graf zonder heuvel en zonder steen, dat je alleen vindt als je erop stuit.
Er werden twee trechterbekers, een onversierd schaaltje en een onversierd potje met een schouder gevonden. Op één na kwamen ze in het museum in Assen terecht. Een fragmentarische trechterbeker bleef bij een landbouwer, die hem even uitleende om te bestuderen. Het geschouderde potje was niet meer te vinden en kon niet worden afgebeeld.
Met toestemming van de eigenares kon Waterbolk een systematisch onderzoek doen. Dat liep teleurstellend af. Er kwam nog één lege kuil boven, onregelmatig van vorm, en die was niet met enige zekerheid een grafkuil. Toch concludeerde Waterbolk dat het een klein vlakgrafveld was. Neolithische grafkuilen zijn moeilijk te herkennen, schreef hij in hetzelfde stuk. Zijn ze ondiep en aangetast door de oerbank in een heidebodem, dan zie je ze niet meer.
Dan de ligging. Je zou vlakgraven bij de hunebedden verwachten, maar in Drenthe lagen ze er vrijwel allemaal ver vandaan, steeds op uitgesproken punten in het landschap, zoals smalle, hoge zandruggen langs veentjes. Dit terrein ligt volgens Waterbolk ongeveer 2,5 kilometer van de hunebedden van Midlaren, Schipborg en Tynaarlo, ongeveer in het midden van de driehoek die ze vormen. Hij leidde eruit af dat de Trechterbekercultuur4000 tot 2700 v.Chr.Meer over deze periode een groter gebied bewoonde dan de hunebedden laten zien, ook in het hunebeddengebied zelf. Bij de vlakgraven hoorden misschien kleine, minder blijvende nederzettingen van pioniers, die een band hielden met de kerndorpen bij de hunebedden.
Waar het grafveldje precies lag, staat er niet bij, op een perceelnummer na. De stip staat op het stuk van de rug langs de plassen dat het best op zijn beschrijving past.
De ligging van deze plek is een beredeneerde aanname; de bronnen eronder geven geen exact punt.
Bekijk deze plek op de kaart →
Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK), met de topografische kaart van 1955 eroverheen (Kadaster).
Gegevens
- Ligging
- 53.08170, 6.65650
- Gebied
- Schipborg
- Periode en cultuur
- Neolithicum, Trechterbekercultuur
- Zekerheid van de ligging
- laag
In de buurt van deze plek
Hovenkamp-brugHet witte bruggetje bij Schipborg draagt sinds 2021 de naam van verzetsman Johannes Hovenkamp, in 1943 gefusilleerd na een liquidatie in het bos.900 m- Rivierduinen SchipborgLangs de oostoever van de Drentsche Aa bij Schipborg liggen rivierduinen, in de laatste ijstijd opgewaaid vanaf de droogvallende beekbedding.940 m
Badhotel Klein ScheveningenCafé De Drentsche Aa in Schipborg opende op 3 juni 1928 als Bad-Hotel Klein Scheveningen, met houten badkamertjes aan het diep en heide voor zomerhuisjes.940 m
Zeegser DuinenTussen Zeegse en het beekdal ligt een zandverstuiving van zeshonderd bij zevenhonderd meter die er als natuur uitziet maar twee keer door mensen is gemaakt.1,2 km
School SchipborgIn 1869 vernietigde de Koning het bevel om in Schipborg een school te bouwen; pas in 1957 hing het dorp de vlag uit voor een eigen school.1,2 km
SiepelveentienHet Siepelveentien bij Zeegse is een overstoven offerveentje in een kom tussen de duinen, waar men door het zand heen kuilen groef om turf te winnen.1,2 km
Café De HeidebloemIn de zaal van café De Heidebloem in Schipborg werd geveild, gedanst en vergaderd, en van 1948 tot 1955 exposeerde er De Drentse Zeven.1,3 km
Bad EvenhuisVan 1930 tot in de jaren vijftig lag in Schipborg Bad Evenhuis, een afgerasterd stuk Drentsche Aa waar in 1935 een snoek naar binnen zwom.1,3 km
Von Dülmen KrumpelmannAan de Zeegsersteeg bouwde schilder Von Dülmen Krumpelmann in 1926 zijn huis; hij kwam in 1917 naar Zeegse en overleed er in 1987.1,4 km- AchterhavenSchipborg heet naar zijn haven: tot in de achttiende eeuw voeren er beurtschepen uit Groningen, tot de beek dichtslibde. De Achterhaven is wat rest.1,4 km
Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.