De haardkuilen van Roodzanden

Tussen Zeegse en Oudemolen, op de westflank van het dal van het Schipborgsche Diep, ligt het natuurgebied Roodzanden. Tot kort geleden was het grotendeels akkerland. Bij de herinrichting, die in september 2025 begon, ging op veel percelen de bovenste 20 tot 30 centimeter grond eraf, omdat die laag na al die jaren landbouw te voedselrijk was voor heide en hooiland.

In oktober 2025 lag het werk stil. In de grond tekenden zich donkere vlekken af van houtskool, de resten van vuurplaatsen. De archeologen lieten zakken grond door een spoelmachine gaan, waarin water het zand door een zeef spoelt en alles wat groter en harder is blijft liggen. Zo kwamen pijlpunten boven, en schrapers waarmee huiden werden bewerkt. En een vuurstenen kling van een paar centimeter, zo goed bewaard dat hij nog scherp is.

Het is een recente vondst. Op 9 november 2026, toen het werk klaar was, bracht RTV Drenthe het in het nieuws. Archeoloog André Pleszynski spreekt van haardkuilen: kuilen waarin jagers-verzamelaars een vuur stookten en hun eten bereidden. Hij schat ze minstens op de middensteentijd, 10.000 tot 5.000 jaar geleden. De kuilen verschillen in vorm en grootte. Volgens hem kan dat betekenen dat ze niet allemaal uit dezelfde tijd stammen.

Niet alles bleek oud. Glas, botten en kralen waren van recente datum. Het wandelpad door het gebied loopt over middeleeuwse karrensporen, en die hebben de archeologen beter zichtbaar gemaakt. De vondsten waren volgens de provincie niet genoeg om dit deel van Roodzanden buiten de herinrichting te houden; het werk ging door. De kuilen zelf zijn niet meer te zien, en de vondsten liggen in een depot. Waar ze precies lagen, is niet gepubliceerd. De stip staat midden in het voormalige akkerland ten zuiden van het eind van de Koeweg.

Hoe oud de kuilen zijn, moet de houtskooldatering uitwijzen. Dat gebeurt in een laboratorium. Een boom neemt zolang hij leeft koolstof op, met daarin een kleine hoeveelheid radioactieve koolstof die na de dood van de boom in een vast tempo uiteenvalt. Hoeveel er nog over is, geeft de ouderdom. Aan de houtskool is ook te zien welke bomen hier groeiden. Op de projectsite van de provincie staat dat er een pijlpunt van 40.000 jaar oud is gevonden. Dat is vier keer zo oud als het begin van de middensteentijd, en Pleszynski noemt dat getal niet. In november 2026 was de uitslag van het lab er nog niet.