De Kleine Spelde: een beitel van Frans vuursteen

Ten noordwesten van Anloo ligt een zandopduiking van bijna drie hectare, nu bouwland, waar een klingbeitel van Grand-Pressigny-vuursteen is gevonden. Deze beitels werden in de steentijd vooral gebruikt voor fijne houtbewerking en snijwerk. Op de kaart van 1900 ligt er heide omheen, met natte laagtes donker ingetekend, en het terrein zelf is een van de drogere ruggen daartussen. Daar legden mensen hun kampen en akkers. Op zulke opduikingen concentreren de vondsten zich dus.

Grand-Pressigny ligt in Midden-Frankrijk. In rechte lijn is dat ongeveer achthonderd kilometer hiervandaan. Het gebied is een van de bekendste vuursteenwinningsgebieden van het late neolithicumLate neolithicumca. 2800 tot 1900 v.Chr., de enkelgraf- en klokbekercultuurMeer over deze periode. Wie zo'n beitel in handen had, hield dus iets vast dat van heel ver kwam.

Volgens de registratie liggen op deze plek mogelijk meerdere vlakgraven. Dat is de gebruikelijke lezing bij zo'n vondst. Een beitel van uitheems materiaal die los in de bouwvoor opduikt, komt vaker uit een graf dat door het ploegen is opgeruimd dan uit een nederzetting. Zeker is het niet. De monumentenkaart houdt die slag om de arm.

Er is hier ook echt gegraven. Een opgraving door het Biologisch-Archeologisch Instituut bracht in 1975 nederzettingssporen uit de ijzertijdIJzertijdca. 800 tot 12 v.Chr.Meer over deze periode aan het licht, bewoning dus, ruim tweeduizend jaar na die beitel, op dezelfde droge kop in het veld.

Het eigen hoogtebeeld helpt niet. De opduiking is er niet als afzonderlijke vorm in aan te wijzen; het reliëf toont vooral de slootjes en de perceelsgrenzen van de ruilverkaveling. De stip staat op het zwaartepunt van het geregistreerde vlak, niet op de vindplaats van de beitel.