De Rug van Rolde met het Taarlosche Veentje

Ten westen van het Balloërveld loopt de Rug van Rolde, een brede glaciale rug die ongeveer parallel aan de Hondsrug ligt en hier een verhoging vormt tussen de omliggende beekdalen. Op de hogere delen ontstonden essen en oude routes; in de lagere flanken bleven laagtes en natte plekken achter. Op de hoogtekaart is de rug herkenbaar als een brede verhoging met de bolle es daar als een tweede, kleinere bult bovenop.

In de flank ligt het Taarlosche Veentje, ook bekend als het Taarlose of Looner veentje. Geologisch onderzoek heeft voor die laagte een pingo-oorsprong vastgesteld. Een pingoruïne is het overblijfsel van een ijsheuvel uit de laatste ijstijd: toen de ondergrondse ijskern na het warmer worden van het klimaat smolt, zakte het omliggende zand naar binnen en bleef een komvormige laagte over.

Op en rond die laagte liggen archeologische sporen van menselijke activiteit uit de overgang van het laat-paleolithicumLaat-paleolithicumca. 30.000 tot 11.000 jaar geledenMeer over deze periode naar het vroeg-mesolithicum. De precieze aard en datering zijn niet overal even zeker, maar ze laten zien dat mensen dit landschap al bezochten voordat de landbouw in Drenthe zijn intrede deed. Ook zijn in de omgeving vuurstenen werktuigen gevonden, op de hogere rug en bij het veentje. De combinatie van water, droge grond en open terrein maakte zo'n plek aantrekkelijk voor tijdelijke bezoeken; of het precies om een jachtkamp ging is niet met zekerheid vast te stellen, maar het landschap past bij activiteiten van jagers en verzamelaars.

Aan de rand van de hogere gronden liggen bovendien hunebedden en andere prehistorische monumenten. De hunebedden bij Rolde liggen op dezelfde brede rug die ook de essen en de oude routes draagt. Daarmee zijn op korte afstand verschillende perioden in het landschap zichtbaar: de ijstijdenIJstijdenhet Saalien, 250.000 tot 130.000 jaar geledenMeer over deze periode in de ondergrond, de jagers en verzamelaars bij het veentje, en de latere grafmonumenten van de eerste boeren.

Dat alles bij elkaar is de reden dat dit stuk als geosite van Geopark de Hondsrug is ingeschreven. De provincie somt in die registratie op wat er binnen één blikveld ligt: een duidelijk zichtbare keileemrug, een bolle es, een pingoruïne, een hunebed en vuursteenvondsten van waarschijnlijk een prehistorisch jachtkampje.