De Rug van Rolde met het Taarlosche Veentje

Ten westen van het Balloërveld loopt de Rug van Rolde, een brede glaciale rug die ongeveer parallel aan de Hondsrug ligt en hier een verhoging vormt tussen de omliggende beekdalen. Op de hogere delen ontstonden essen en oude routes; in de lagere flanken bleven laagtes en natte plekken achter. Op de hoogtekaart is de rug herkenbaar als een brede verhoging met de bolle es daar als een tweede, kleinere bult bovenop.

De rug bestaat uit keileemkeileemEen taaie laag van klei, zand en stenen die het landijs in de voorlaatste ijstijd heeft achtergelaten. Water zakt er slecht doorheen. Waar hij dicht onder de oppervlakte ligt, blijft de regen erop staan: in laagtes ontstonden zo veentjes en vennen, en de grond erboven bleef lang nat. Waar hij ontbreekt, zakt het water in het zand weg.Alle begrippen, en die is hier gemengd. Huisman beschreef in 2003 hoe op het Balloërveld keileem van het Assen-type (een Oost-Baltisch herkomstgebied) vermengd is met materiaal van het Heerenveen-type (een lokaal Zuid-Baltisch type). Er zit opvallend veel vuursteen in.

In de flank ligt het Taarlosche Veentje, ook bekend als het Taarlose of Looner veentje. Geologisch onderzoek heeft voor die laagte een pingo-oorsprong vastgesteld. Een pingoruïnepingoruïneEen ronde laagte, soms met een lage wal eromheen. Het is wat over is van een heuvel met een kern van ijs uit de laatste ijstijd: toen het ijs smolt, zakte de heuvel in. Vaak staat er water in of is hij met veen gevuld.Alle begrippen is het overblijfsel van een ijsheuvel uit de laatste ijstijd. Toen de ondergrondse ijskern na het warmer worden van het klimaat smolt, zakte het omliggende zand naar binnen. Er bleef een komvormige laagte over.

Op en rond die laagte liggen archeologische sporen van menselijke activiteit uit het laat-paleolithicumLaat-paleolithicumca. 30.000 tot 11.000 jaar geledenMeer over deze periode of het vroeg-mesolithicum. De precieze aard en datering zijn niet overal even zeker, maar ze laten zien dat mensen dit landschap al bezochten voordat de landbouw in Drenthe zijn intrede deed. In de omgeving liggen ook vuurstenen werktuigen. Ze zijn gevonden op de hogere rug en bij het veentje. De combinatie van water, droge grond en open terrein maakte zo'n plek aantrekkelijk voor tijdelijke bezoeken; of het precies om een jachtkamp ging is niet met zekerheid vast te stellen, maar het landschap past bij activiteiten van jagers en verzamelaars.

Aan de rand van de hogere gronden liggen bovendien hunebedden en andere prehistorische monumenten. De hunebedden bij Rolde liggen op dezelfde rug. Die draagt ook de essenesDe hoge, gezamenlijke akker van een esdorp. De boeren hadden er elk hun eigen stroken, maar de es werd als geheel omheind. Door eeuwen bemesting met plaggen is de grond er dik en bol geworden.Alle begrippen en de oude routes. Daarmee zijn op korte afstand verschillende perioden in het landschap zichtbaar: de ijstijdenIJstijdenhet Saalien, 250.000 tot 130.000 jaar geledenMeer over deze periode in de ondergrond, de jagers en verzamelaars bij het veentje, en de latere grafmonumenten van de eerste boeren.

Dit stuk is ingeschreven als geosite van Geopark de Hondsrug. De provincie somt in die registratie op wat er binnen één blikveld ligt: een duidelijk zichtbare keileemrug, een bolle es, een pingoruïne, een hunebed en vuursteenvondsten van waarschijnlijk een prehistorisch jachtkampje.