Het schultehuis aan de Grote Brink, waar burgemeester Homan woonde

Aan de noordkant van de Grote Brink in Rolde, onder de oude bomen, staat een dwarshuis met een lange schuur schuin tegen de hoek. De provincie noemt het het voormalige schultehuis. De Rolder historische vereniging zegt het voorzichtiger: het zogenaamde schultehuis, waar Hendrik Homan woonde.

Een schulte was tot 1811 de man van het landsbestuur in het dorp. Hij deed mee in de rechtspraak, meldde wat er misging in zijn gebied, hielp de drost bij het opsporen van misdadigers en legde koopakten en andere afspraken vast. In Rolde viel zijn gebied samen met het kerspel. In de Franse tijd werd het ambt afgeschaft, en de meeste schulten werden maire, de voorloper van de burgemeester.

De familie Homan maakte die overgang in drie generaties. Lucas Homan was schulte van Rolde van 1748 tot 1774. Zijn zoon Johannes werd in 1795 schulte en in 1811 maire. Het oudere huis van de familie stond aan de Kerkbrink, met een duiventil op het erf, en er woonden verschillende Homans. Het is in 1998 vervangen door nieuwbouw.

Johannes' zoon Hendrik, geboren in 1796, studeerde rechten in Groningen en werd op 13 juli 1819 schout en secretaris van Rolde, als opvolger van zijn vader. Hij bleef. Hij overleed in december 1867, een dag voordat hij opnieuw zou worden benoemd. Het was een burgemeesterschap van 48 jaar. Twintig jaar eerder was hij met Grietje Trip getrouwd.

Strikt genomen is dit dus geen schultehuis: Hendrik Homan was geen schulte meer, maar burgemeester. Het dwarshuis kreeg in de negentiende eeuw zijn huidige vorm, het woongedeelte van de schuur rond 1915.