Landschapssporen

Taarlo

De brandput van Taarlo, na de brand van 1923

Plek met een verhaal·Later gebruik

Op de brink van Taarlo komen de Hoofdweg, Brinkweg en Dorpsweg samen. In 1965 lag daar nog een vijver, schreef de Leekster Courant, "die diende om de brandweer van water te voorzien in geval van brand".

Op 2 oktober 1923, 's avonds rond negen uur, klonk in Taarlo het geroep "brand". De korenmijten van J. Timmer, J. Mulder en de weduwe Hofsteenge stonden in lichterlaaie. Een stoomdorsmachine uit De Punt had er bijna een week gewerkt. Na het werk vatte de machine vlam, volgens de krant door warmlopen. Door de gunstige wind kwam het vuur niet verder dan de mijten, maar de dorskast verbrandde mee. Blussen kon niemand. De gemeenteopzichter van Vries kwam met de politie. Hij kon alleen vragen of men 's nachts bij het vuur wilde blijven.

In januari 1924 lag er in de raad van Vries een verordening op het dorsen. Dorsen binnen 200 meter van gebouwen werd verboden. Na het werk moesten de vuren direct uit, en 's nachts moest iemand van minstens 21 jaar het dorsterrein bewaken. Raadslid Lutgers meende dat burgemeester en wethouders door "het brandje te Taarloo" erg geschrokken waren. Een nachtwacht zou kleine boeren volgens hem te veel kosten. De voorzitter antwoordde dat bij een andere wind misschien "heel of half Taarloo" was afgebrand. Het politieonderzoek had bovendien de indruk gewekt dat sterke drank bij de oorzaak een rol speelde. Over de nachtwacht staakten de stemmen, vijf tegen vijf. De verordening werd aangehouden.

Op 22 april 1924 lag er een verzoek van inwoners van Taarlo om een brandput. Het college schreef dat brandputten al in meer dorpen van de gemeente werden gegraven. De kosten werden geraamd op 360 gulden. De raad stemde zonder discussie in.

In augustus kwam er in Taarlo een groot rad aan van 3 meter doorsnee. Velen wisten niet waar het voor was. De volmachten wel. Het was de kuip voor de brandput. Die zou 3 meter wijd worden en zo mogelijk 6 meter diep. Zo zou er water klaarstaan als er in Taarlo brand te blussen viel.

Of die put de vijver van 1965 is, staat niet vast. Er was eerder al bluswater. E. Koops uit Taarlo schreef in 1923 dat het dorp in 1858 bestond uit een tiental huizen, een schooltje, een scheperij "en verder een groote brandkuil te midden van de verschillende gebouwen". Het Drents Archief bewaart foto's van een branddobbe aan de Dorpsweg, uit de jaren '30 tot rond 1960.

Bekijk deze plek op de kaart →

Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK).

Gegevens

Ligging
53.03297, 6.62511
Gebied
Taarlo
Zekerheid van de ligging
midden

In de buurt

  1. Taarlo-dorpTaarlo vierde in 2023 twaalf eeuwen, op grond van een akte uit 820 – al is onzeker of het daarin genoemde Arlo Taarlo, Tynaarlo of een kerk bij Vries is.40 m
  2. Hoeve HofsteengeAan de Hoofdweg in Taarlo staat Hoeve Hofsteenge, een vroege boerderij met woonhuis en Friese schuur onder één dak, gebouwd rond 1867 op een oud weiland.180 m
  3. Huisplattegrond TaarloBij Taarlo kwam in 1990 bij het graven voor een ligboxstal een huisplattegrond uit de Romeinse tijd tevoorschijn, ingemeten door een dorpsgenoot.300 m
  4. BolleveenHet Bolleveen bij Taarlo is een geregistreerd offerveentje in een laagte die sinds het eind van de laatste ijstijd nauwelijks is drooggevallen.570 m
  5. VeengatenOp het Balloërveld liggen ronde veengaten van twee soorten door elkaar: minstens één pingoruïne, en laagtes die de wind heeft uitgeschuurd.980 m
  6. Oostersche VeldOp het Oostersche Veld bij Taarlo ligt een ringwal met gracht die in 1933 als Germaanse burcht de kranten haalde en tot vandaag ongedateerd is.1,1 km
  7. ≈ Grafveld OudemolenTussen Taarlo en Oudemolen kwam in maart 2026 een onbekend grafveld tevoorschijn bij het graven van een sleuf voor een waterleiding.1,2 km
  8. Taarlose BrugBij de Taarlose Brug over het Noord-Willemskanaal woonde een brugwachter; de kranten melden hardrijderijen, verdrinkingen en een blikseminslag.1,3 km
  9. Hunebed D15Hunebed D15 bij Loon is het enige dat vanuit de trein te zien is; zijn dekheuvel werd in 1870 per vergissing afgegraven.1,4 km
  10. DiepveenHet Diepveen op het Balloërveld is een ronde laagte met een krans van landduinen: de vorm waaraan een pingoruïne te herkennen is.1,5 km

Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.