Landschapssporen

Gasteren

De Burgvallen

Plek met een verhaal·Later gebruikBekijk de kaart

Waar het fietspad van Schipborg naar Gasteren het Anlooërdiepje volgt, ligt De Burgvallen: smalle hooilandjes langs de beek, ingesloten door houtwallen van els en eik. Het is het oudste reservaat in het dal van de Drentsche Aa. Staatsbosbeheer kocht het in 1946, bijna twintig jaar voordat het Stroomdallandschap Drentsche Aa werd ingesteld en de grote aankopen op gang kwamen.

De houtwallen zijn ouder dan het reservaat. Ze zijn grotendeels aangelegd in de eerste helft van de 19e eeuw; de wallen langs de weg van Anloo naar Schipborg zijn van na 1850. De landschapsbiografie rekent ze tot de best bewaarde houtwallen van het gebied. Er staat hakhout van els en eik, er staan opgaande zomereiken en in de natte delen grote, lage knotbomen van kraakwilg. De elzen worden al lang niet meer gehakt. De dikste stam meet bijna 3 meter rond.

Het beheer begon met de zeis. Toen handwerk te duur werd, kwam er een tweewielige maaimachine, en daarna een Holder-trekker op brede Trelleborgbanden, zodat de machine niet wegzakt en de natte bodem niet dichtdrukt.

In 1946 stopte ook de bemesting. Sindsdien wordt het land gehooid, en met elke vracht hooi gaan er voedingsstoffen van af die niet meer worden aangevuld. Dat heet verschralen. Op weinig plekken in het dal loopt het al zo lang. Vanaf 1973 maten ecologen in twee proefvlakken hoeveel brede orchis er stond. Eerst nam die sterk toe. In de jaren tachtig stond hij er in zeer grote aantallen. Daarna liep de bedekking terug.

In het hele dal is de brede orchis het succesnummer van het beheer. Bij de karteringHet systematisch in kaart brengen van sporen of vondsten. Bij een archeologische kartering lopen onderzoekers een terrein af en tekenen ze op wat er aan het oppervlak ligt, zonder te graven. Ook het intekenen van karrensporen of celtic fields op het hoogtebeeld heet zo.Alle begrippen van 2008 stond hij in zo'n 380 kaartvlakken, en van de Rode LijstDe lijst van planten- en diersoorten die in Nederland verdwenen, bedreigd of kwetsbaar zijn. De overheid stelt er een vast per soortgroep, zoals mossen, vlinders of vogels.Alle begrippen is hij af. Na vijftig jaar verschralen lijkt het aantal planten weer af te nemen, schrijft de landschapsbiografie, en De Burgvallen is daar het voorbeeld van. Zijn plaats wordt hier deels ingenomen door de gevlekte orchis, een soort van schralere grond, die wel op de Rode Lijst van ernstig bedreigde plantensoorten staat.

Bekijk deze plek op de kaart →

Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK).

Gegevens

Ligging
53.05020, 6.66409
Gebied
Gasteren
Zekerheid van de ligging
hoog

In de buurt van deze plek

  1. LoefvledderIn de Loefvledder bij Gasteren liep van 1973 tot 2010 een hooiproef met vier maairegimes; het veld ervoor werd geen heide maar struweel.270 m
  2. ≈ MarkesteenEen grenssteen met kruis tussen twee boermarken: in 1565 aanleiding voor ruzie over de zwijnen en ander vee van Gasteren, in 2025 opnieuw gecontroleerd.670 m
  3. KarrensporenIn de Strubben ligt een bundel karrensporen van ruim honderd meter breed, uitgesleten door de route over de Hondsrug.860 m
  4. Gasterse DuinenDe Gasterse Duinen zijn gaan stuiven door de handelsroute die er overheen liep; de karrensporen, hunebed D10 en een dode beekarm liggen er nog.930 m
  5. Doorbraak OudemolenBij Oudemolen brak de Drentsche Aa dwars door de rug van Tynaarlo heen; daar is het dal smal en diep, met steilranden die het zout eronder omhoog duwt.950 m
  6. Hunebed D10Hunebed D10 in de Gasterse Duinen bij Gasteren is klein en sterk gestoord, maar draagt de oudste bekende naam van een Nederlands hunebed: Des duvels kolse.970 m
  7. Haardkuilen RoodzandenIn natuurgebied Roodzanden tussen Zeegse en Oudemolen vonden archeologen in 2025 haardkuilen en vuursteen, vermoedelijk uit de middensteentijd.1000 m
  8. Keuterij GasterenDe keuterij bij Gasteren werd in 1926 gebouwd voor een landarbeider en kreeg pas in augustus 2014 elektriciteit.1,0 km
  9. KoningskuilIn het bos tussen Gasteren en Anloo ligt de Koningskuil, een plas van twintig meter met een naam waarvan niemand weet waar hij vandaan komt.1,1 km
  10. ≈ WatermolenOudemolen is genoemd naar een watermolen in de Drentsche Aa, vermoedelijk gebouwd rond 1422 en verdwenen even na 1645.1,2 km

Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.