Twee klokbekergraven in een bouwput aan de Volmachtenlaan
Plek met een verhaal·PrehistorieBekijk de kaart

Aan de Volmachtenlaan in Rolde staat een dubbel woonhuis uit 1977. In de bouwput ervoor kwamen in oktober 1976 twee graven uit de klokbekertijd tevoorschijn. Er lag geen heuvel boven. Wie hier eerder langsliep, kon ze dus niet zien.
Op zaterdag 2 oktober 1976 reed G. Holtrop langs de bouwput. Hij zag twee mannen de onderhelft van een pot uitgraven en in een auto zetten. Eerder had een graafmachine er een krans van veldkeien uitgehaald. Holtrop dacht aan een graf en vroeg waar de grond was gebleven. Die middag zeefde hij hem en vond scherven van twee klokbekers, twee randscherven van een derde en verbrande botten. 's Avonds kreeg hij van een van de vinders ook de onderhelft van de pot los, in ruil voor een kratje bier. Op 11 oktober waarschuwde hij het museum in Assen. Een dag later deden medewerkers van het Biologisch-Archaeologisch Instituut en het museum een na-onderzoek.
Graf B lag aan de westkant van het gat dat de machine had gemaakt, en was er half door vergraven. In de kuil lag een klokbekertje schuin op zijn zij, met de opening naar het zuidoosten. De machine had het net geraakt: twee scherven van de rand zaten al in de verzameling van Holtrop. Ten zuiden van de beker lag een pakketje fijn verdeelde crematieresten. Het bekertje ligt nu in het Drents Museum.
Van graf A was bijna niets over. Holtrop had de pot aan de oostkant van het gat zien staan, en daarom spitten de onderzoekers het gat leeg. Precies binnen de rand vonden ze een lichtgrijze verkleuring van 1,4 bij 0,9 meter, de bodem van de grafkuil. Eromheen lag een ronde greppel met een binnenmaat van ongeveer 2 meter. Het is de kleinste greppel die van een klokbekergraf in Nederland of Noordwest-Duitsland bekend is. "Maar er moet nu eenmaal één de kleinste zijn, dus waarom deze niet", schreef J.N. Lanting. Ook in graf A was een verbrande dode bijgezet.
De crematieresten van beide graven zijn met de koolstofmethode gedateerd: graf A op 3880 jaar en graf B op 3840 jaar oud, elk plus of min 50 jaar. De twee grafkuilen oversneden elkaar vrijwel zeker. Welke de oudste was, is niet meer te zeggen, want graf A was al uitgegraven. Lanting acht het niet onwaarschijnlijk dat de oversnijding opzet was en dat er nauwelijks tijd tussen de twee begravingen zat. Dat er nooit een heuvel overheen lag, leidde hij af uit de wanden van de bouwput: de bruine inspoelingslaag in de bodem liep er horizontaal doorheen.
Wat de krans van veldkeien was, is niet meer na te gaan. Lanting denkt aan stenen op of in de grafkuil, als steun voor een kist; in klokbekergraven komt dat vaker voor. Tussen die stenen lagen twee maalstenen. En de tweede beker uit Holtrops zeef kan uit graf A komen of uit graf B. Ook dat is met de graafmachine verloren gegaan.
Bekijk deze plek op de kaart →
Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK).
Gegevens
- Ligging
- 52.97876, 6.65285
- Gebied
- Rolde
- Periode en cultuur
- Neolithicum, Klokbekercultuur
- Zekerheid van de ligging
- hoog
In de buurt van deze plek
≈ Vuursteenatelier WolvenveenBij het Wolvenveen in Rolde vond L. Hoven in 1990 ruim zeshonderd stukken vuursteen: geen kampement maar een atelier, waar knollen werden voorbewerkt.250 m- Urnenveld GrolloërstraatAan de Grolloërstraat in Rolde vond een arbeider in 1955 bij een proefkuil voor zandwinning een urn; de opgraving die volgde leverde 15 kringgreppels op.350 m
Groene Kruis RoldeHet Groene Kruis van Rolde begon in 1908 in een schaapskooi en opende in 1958 een wijkgebouw met consultatiebureau en een woning voor de wijkverpleegster.600 m
Molen van BrandsTot 1919 had Rolde twee korenmolens; die van de familie Brands stond aan de Grolloërstraat en brandde in 1897 af met het koren van de halve buurt erin.630 m
Start eerste TT, 1925Op 11 juli 1925 startten zevenentwintig motorrijders op de brink van Rolde de eerste Nederlandse TT, en dus niet in Assen.720 m
Molen van RoldeDe korenmolen van Rolde uit 1873 staat op een heuveltje zonder inrit: een grondzeiler en geen beltmolen. Tot 1919 had het dorp er twee.730 m
Schultehuis RoldeAan de Grote Brink in Rolde staat het zogenaamde schultehuis, waar mr. Hendrik Homan woonde, 48 jaar burgemeester en de laatste uit een familie van schulten.750 m
Bosbad RoldeRolde groef in 1961 in acht weken zijn eigen zwembad in een zandverstuiving; in 1982 warmden 64 zonnecollectoren het water, een landelijke primeur.820 m
LanddagterreinEen zandverstuiving in het Boerbos werd in 1936 het landdagterrein van Rolde; in 1941 stonden er twintigduizend mensen naar Mussert te luisteren.890 m
BoerbosHet Boerbos plantte de boermarke van Rolde eind negentiende eeuw tegen het stuivende zand; eronder ligt een nederzetting van de hunebedbouwers.920 m
Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.