Het urnenveld aan de Grolloërstraat, gevonden in een proefkuil
Plek met een verhaal·PrehistorieBekijk de kaart
Aan de oostkant van de Grolloërstraat, zo'n 500 meter ten zuiden van het oude Rolde, staan nu huizen. In het voorjaar van 1955 lag hier een hoog perceel op de esDe hoge, gezamenlijke akker van een esdorp. De boeren hadden er elk hun eigen stroken, maar de es werd als geheel omheind. Door eeuwen bemesting met plaggen is de grond er dik en bol geworden.Alle begrippen, en ernaast werd de nieuwe weg van Rolde naar Schoonloo aangelegd. Daar was veel zand voor nodig. Aannemersfirma P.C. Zanen wilde het onder dit esperceel vandaan halen.
Om te zien hoe dik de bouwgrond was en hoe goed het zand eronder, groef arbeider J. Schra uit Assen een proefkuil. Hij stuitte op een urn. Die was nog vrij volledig, met crematieresten erin en een klein geoord bijpotje. De Provinciale Waterstaat gaf de vondst door, en op 18 april 1955 stond het Biologisch-Archaeologisch Instituut uit Groningen bij de kuil. In de wand was de doorsnede van een kringgreppel te zien, een smalle ronde greppel om een graf, onder ongeveer 60 centimeter bouwgrond. Elders op het terrein was die laag maar 30 centimeter dik.
Er was haast. Het zand zou met een dragline worden weggegraven, en dan valt er niets meer schoon te maken of in te tekenen. De uitvoerder van Zanen stelde op 20 en 21 april 's avonds een bulldozer beschikbaar om de bovengrond weg te schuiven. De rest deden de gravers van het instituut met de hand. Op 4 mei was de opgraving klaar.
Er kwamen 15 ronde kringgreppels boven, of stukken ervan. In het midden lagen alleen crematies zonder urn. Drie keer was de centrale kuil helemaal leeg. Het hele terrein leverde 5 potjes op, en 3 daarvan stonden dicht bij elkaar, waarschijnlijk in één kuil zonder kringgreppel eromheen: de twee urnen en het bijpotje. Precies die kuil had de arbeider aangesneden. Zonder hem was het urnenveldEen begraafplaats uit de late bronstijd en de ijzertijd. De verbrande resten van de doden werden in urnen onder lage heuveltjes bijgezet.Alle begrippen de archeologen ontgaan, schreef Tjalling Waterbolk later.
Een jaartal gaf Waterbolk niet; hij dateerde met de potten. De twee urnen zijn dubbelconisch, met een korte, scherp afgezette hals. Zulke urnen zijn gewoon in de Noord-Nederlandse urnenvelden, maar het zijn niet de vroegste vormen. Een fragmentarisch potje met een rij vingertopindrukken op de buikknik lijkt op het Harpstedter type, dat bij het urnenveld van Wapse vermoedelijk pas laat in gebruik kwam. Het archeologisch register houdt de vindplaats op de Late bronstijd1200 tot 800 v.Chr.Meer over deze periode tot de Vroege ijzertijd800 tot 500 v.Chr.Meer over deze periode.
Waterbolk noemde het een zeer armoedig urnenveld. Alleen het hoogste deel van het perceel had kringgreppels, en hij was ervan overtuigd dat het grafveld doorliep onder de percelen ernaast. Die konden later misschien nog eens worden onderzocht. Inmiddels staan er huizen op.
Bekijk deze plek op de kaart →
Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK), met de topografische kaart van 1955 eroverheen (Kadaster).
Gegevens
In de buurt van deze plek
≈ Vuursteenatelier WolvenveenBij het Wolvenveen in Rolde vond L. Hoven in 1990 ruim zeshonderd stukken vuursteen: geen kampement maar een atelier, waar knollen werden voorbewerkt.220 m
Groene Kruis RoldeHet Groene Kruis van Rolde begon in 1908 in een schaapskooi en opende in 1958 een wijkgebouw met consultatiebureau en een woning voor de wijkverpleegster.240 m
Molen van BrandsTot 1919 had Rolde twee korenmolens; die van de familie Brands stond aan de Grolloërstraat en brandde in 1897 af met het koren van de halve buurt erin.300 m
Klokbekergraven VolmachtenlaanIn een bouwput aan de Volmachtenlaan in Rolde kwamen in 1976 twee klokbekergraven met crematies boven, een ervan met de kleinste kringgreppel die bekend is.350 m
Molen van RoldeDe korenmolen van Rolde uit 1873 staat op een heuveltje zonder inrit: een grondzeiler en geen beltmolen. Tot 1919 had het dorp er twee.380 m
Start eerste TT, 1925Op 11 juli 1925 startten zevenentwintig motorrijders op de brink van Rolde de eerste Nederlandse TT, en dus niet in Assen.380 m
Schultehuis RoldeAan de Grote Brink in Rolde staat het zogenaamde schultehuis, waar mr. Hendrik Homan woonde, 48 jaar burgemeester en de laatste uit een familie van schulten.490 m- Huissjoel RoldeHet huis in Rolde waar in een aparte kamer kerk werd gehouden; in 1937 kwam er achter het behang een schildering van Abrahams offer tevoorschijn.610 m
Hamel in De BoerdennenDe Rotterdamse schapenschilder Willem Hamel kocht in 1890 het herenhuis De Boerdennen in Rolde; in de kerk hing zijn doek van de Rolder scheper.640 m
LanddagterreinEen zandverstuiving in het Boerbos werd in 1936 het landdagterrein van Rolde; in 1941 stonden er twintigduizend mensen naar Mussert te luisteren.670 m
Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.