Landschapssporen

Rolde

Asserstraat 1 en 43: de gezinnen Schaap uit Lathen

Plek met een verhaal·Later gebruik

Asserstraat 1 en 43: de gezinnen Schaap uit Lathen
De woning aan de Asserstraat 43, tussen 1940 en 1950. Maker onbekend; de beeldbank van het Drents Archief meldt het beeld als niet auteursrechtelijk beschermd. · Foto: Collectie Rolder Historisch Gezelschap (RO010101004), via de beeldbank van het Drents Archief – Publiek domein

Aan de Asserstraat in Rolde liggen op twee plaatsen struikelstenen. De ene plek is nummer 1, aan het begin van het dorp, tegenover het Hof van Rolde. De andere is nummer 43, verder richting Assen. Ze staan voor twee gezinnen Schaap. In oktober 1942 zijn ze hier weggehaald.

Aron en Bendix Schaap waren broers en veehandelaar in het Duitse Lathen. Volgens De Kloetschup van 2012 vluchtten ze in 1939 met hun gezinnen voor de nationaalsocialistische dreiging naar Nederland. Een bijdrage op het Joods Monument uit 2015 houdt het op "rond 1933", en noemt nog iets: hun vader, Izaak Abraham Schaap, zou in 1854 in Rolde geboren zijn. Dat is niet nagezocht. Als het klopt, kwam de familie terug naar het dorp waar ze vandaan kwam.

Beide gezinnen trokken eerst in een leegstaand huis aan de Asserstraat 1. Het gezin van Aron verhuisde later naar nummer 43. Het Joods Monument geeft dit als het laatste adres van Aron, zijn vrouw Anna Stein en de kinderen Leoni en Joachim. Bendix, zijn vrouw Milly Simon en de kinderen Sonja, August en Fritz woonden op nummer 1. Dat huis bestaat niet meer. Het werd in 2004 gesloopt voor twee appartementengebouwen.

De Asserstraat in de jaren dertig, met rechts Asserstraat 1, de voormalige woning van burgemeester Reijnders, en links café Ottens.
De Asserstraat in de jaren dertig, met rechts Asserstraat 1, de voormalige woning van burgemeester Reijnders, en links café Ottens. · Beeld: Collectie Rolder Historisch Gezelschap (RO010101051), via de beeldbank van het Drents Archief – Publiek domein

Op vrijdag 2 oktober 1942 hoorden de beide gezinnen dat ze zich die avond vóór negen uur in kamp Westerbork moesten melden. Ze werden er met een vrachtauto heengebracht. Hun woonruimten aan de Asserstraat werden door de Duitsers verzegeld. In Westerbork mochten ze volgens een getuige alleen hun koffers houden.

Aron, Anna en Leoni Schaap werden op 26 oktober 1942 in Auschwitz vermoord. Milly, Sonja en Fritz werden op 29 oktober vermoord. August stierf op 9 december 1942 in Auschwitz, Bendix op 28 februari 1943. Joachim overleed volgens het Joods Monument op 31 maart 1944 in "Midden-Europa". Van de negen kwam niemand terug.

Een derde Joods gezin in de gemeente, de familie Fiesler, woonde in Nooitgedacht. Ook zij werden vermoord. Op 5 oktober 2021 legde de Stichting Struikelstenen Aa en Hunze 36 stenen voor zeven woonhuizen in Rolde, Nooitgedacht, Gieten en Gieterveen.

Bekijk deze plek op de kaart →

Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK).

Gegevens

Ligging
52.98911, 6.62832
Gebied
Rolde
Zekerheid van de ligging
midden

In de buurt

  1. Bommen AsserstraatOp 21 januari 1942 vielen bommen op de Asserstraat in Rolde; in 1944 groeven dwangarbeiders er een tankgracht van de Frieslandriegel doorheen.110 m
  2. Hol van KemfersAan de Asserstraat in Rolde woonde Jacob Kemfers vanaf 1903 in een zelf gegraven hol; in 1907 kwamen twee dames uit Assen het fotograferen.130 m
  3. ≈ De graaf op de vluchtRond 1190 joegen de Van Coevordens graaf Otto van Bentheim bij Rolde op de vlucht; de kroniek noemt geen plek en de naam Rolde is een verbetering van de uitgever.330 m
  4. Boterfabriek BallooIn Balloo draaide van 1898 tot 1913 de handkrachtboterfabriek De Drie Eenheid; in 1913 werd het gebouw op afbraak verkocht.470 m
  5. TumulibosIn het Tumulibos op het Balloërveld liggen ruim vijfendertig grafheuvels, de meeste brandheuvels uit de ijzertijd.480 m
  6. Hans en GrietBij Balloo woonde rond 1900 een oud paar, Hans en Griet, in een woonwagen zonder wielen tegen een wal; de plek is niet meer bekend.560 m
  7. 't Ruige VeldHet landhuis 't Ruige Veld bij Rolde werd in 1938 koloniehuis voor zwakke kinderen; in 1942 verbleven er via de NSV Duitse kinderen.610 m
  8. Balloo-dorpDe dorpskern van Balloo is over vijftienenhalve hectare ingeschreven als terrein van hoge archeologische waarde: onder de erven ligt mogelijk oudere bewoning.640 m
  9. Joodse begraafplaats RoldeIn een bosje bij 't Ruige Veld ligt de joodse begraafplaats van Rolde: een omwald vierkant van 23 bij 23 meter, met nog één zerk.680 m
  10. BalloërkuilDe Balloërkuil geldt als oeroude gerechtsplaats, maar het stuifzand is er te jong voor en het Landrecht noemt hem niet.710 m

Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.

Bronnen

Weet je meer over deze plek, of klopt er iets niet? Laat het weten →