Het paraboolduin van de Strubben, met de brandheuvels op de rug

Wie hier op het heidepad staat, wordt omringd door hogere heuveltjes. Naar het oosten loopt de grond op tot een rug die in een boog om de kom heen ligt, van het noorden via het oosten naar het zuiden. Aan de westkant is de kom open. Op het hoogtebeeld is die vorm meteen te zien: een hoefijzer van ruggen en bulten. Volgens het AHN ligt de kom rond 8 meter boven NAP en komt de rug tot 13 meter.

Zo'n hoefijzer is een paraboolduin. Het inrichtings- en beheerplan uit 2008 voor het archeologisch reservaat Strubben / Kniphorstbos beschrijft het preciezer. Het duin bestaat uit dekzanddekzandFijn zand dat de wind aan het eind van de laatste ijstijd over het land heeft geblazen, als een deken over het oudere landschap. De lage ruggen ervan waren de droge plekken waar mensen woonden en akkerden.Alle begrippen, is tegen het keileemplateaukeileemEen taaie laag van klei, zand en stenen die het landijs in de voorlaatste ijstijd heeft achtergelaten. Water zakt er slecht doorheen. Waar hij dicht onder de oppervlakte ligt, blijft de regen erop staan: in laagtes ontstonden zo veentjes en vennen, en de grond erboven bleef lang nat. Waar hij ontbreekt, zakt het water in het zand weg.Alle begrippen aangeblazen en ligt als een boog om de laagte waaruit het zand is weggeblazen.

Een paraboolduin ontstaat waar de wind zand uit het midden wegblaast terwijl begroeiing de randen vasthoudt. Het midden zakt uit tot een kom, en de randen blijven liggen als armen die tegen de wind in wijzen. Volgens de fietsroute 'Van mus tot gras' ontstond dit duin aan het eind van de laatste ijstijd. Op het hoogtebeeld is de rand van de kom het laagst in het westen en het hoogst van het noorden via het oosten naar het zuidoosten. De armen wijzen dus naar het westen, en de wind kwam uit het westen tot zuidwesten. Dat is dezelfde wind die volgens Spek en Zomer het paraboolduin bij het Egelmeer op het Balloërveld afzette.

Op de rug liggen ronde bulten. Ze zijn geen onderdeel van het duin, maar brandheuvels uit de late ijzertijdLate ijzertijd250 tot 12 v.Chr.Meer over deze periode. Wie zo'n grafheuvel opwierp, zocht open, arme zandgrond met uitzicht, langs de karrensporen, en dit duin was zo'n plek. Het lag er al lang toen de eerste heuvel erop kwam. Aan de noordwestkant van het oefenterrein, waar dit duin ligt, vond Sake Jager bij zijn karteringkarteringHet systematisch in kaart brengen van sporen of vondsten. Bij een archeologische kartering lopen onderzoekers een terrein af en tekenen ze op wat er aan het oppervlak ligt, zonder te graven. Ook het intekenen van karrensporen of celtic fields op het hoogtebeeld heet zo.Alle begrippen een nederzetting uit de midden en late ijzertijd. Uit een brandheuvel aan de noordkant van het terrein groef een jonge amateur rond 1957 meer dan 350 scherven op, met crematieresten en resten van de brandstapel. Volgens Jager kwamen die scherven mee met de plaggenplaggenStukken heide- of grasgrond met de wortels erin. Ze werden gestoken, in de stal onder het vee gelegd en met de mest erin naar de akkers gebracht.Alle begrippen die uit de nederzetting werden gestoken om de heuvel op te werpen. Of het een van de heuvels op dit duin is, schrijft hij niet.

Ten oosten van het duin ligt een ronde laagte met een lage wal eromheen. Het inrichtings- en beheerplan van 2008 noemt het waarschijnlijk een pingoruïnepingoruïneEen ronde laagte, soms met een lage wal eromheen. Het is wat over is van een heuvel met een kern van ijs uit de laatste ijstijd: toen het ijs smolt, zakte de heuvel in. Vaak staat er water in of is hij met veen gevuld.Alle begrippen. Op het hoogtebeeld is de ring helemaal gesloten. De bodem van de laagte ligt op ruim 11 meter boven NAP. De wal eromheen komt aan alle kanten tot ongeveer 13 meter, op 30 tot 50 meter van het midden, en daarbuiten zakt het land weer naar 12 meter. De laagte ligt dus dieper dan haar omgeving, en dat past bij een pingo. Zeker is het niet: de cultuurhistorische inventarisatie van 2007 merkt op dat de laagte droog is, en houdt het ook voor mogelijk dat de wind haar heeft uitgeblazen. Ook op die wal liggen brandheuvels uit de late ijzertijdLate ijzertijd250 tot 12 v.Chr.Meer over deze periode.

Lange tijd was het duin heide: arm land, maar intensief begraasd. Ook hier groeiden lage eiken die door de schapen kort werden gehouden. In de laagte noemt het plan een mooie boomkring, een eik met meerdere stammen die waarschijnlijk ook door de begrazing zo is gegroeid. In 2008 was het duin onder opslag van jonge bomen nauwelijks meer te zien, en het plan wilde het weer openmaken. Op het panorama uit 2026 ligt de kom open, met heide.