Landschapssporen

Strubben-Kniphorstbos

Schipborg tegen de schietbanen in de Strubben, 1950–1951

Plek met een verhaal·Later gebruik

Aan de Holle Drift, oostelijk van Schipborg, houden de akkers op en begint het bos. Verderop lag in 1950 een militair oefenterrein van zo'n 150 hectare heide en bos, in de driehoek tussen Schipborg, Annen en Anloo. De stip staat aan de kant van Schipborg. Dit verhaal hoort bij het geheel.

Het terrein was al voor de oorlog gekocht. Een Groningse krant noemt 1937, via een tussenpersoon in Zuidlaren en zonder dat de gemeente wist waarvoor. Een cultuurhistorische inventarisatie uit 2007 zegt 1938. Er was wel eens een oefening, maar het gebied bleef open, en omdat de grond van het Rijk was, hoefde niemand ontginning te vrezen. De Asser Courant schreef in 1950: "zelfs was men in Schipborg een beetje blij".

In augustus 1950 kwam het verzoek. De gemeente Anloo moest een deel van de zandweg met het fietspad tussen Schipborg en Annen afsluiten, omdat Defensie er schietbanen wilde aanleggen. Ze waren bedoeld voor het garnizoen in Zuidlaren. Die zouden dwars over het fietspad komen, met de kogelvangers tegen het Kniphorstbos aan de andere kant. Er zou ook met mortieren worden geoefend, en met handgranaten.

Voor Schipborg stond veel op het spel. Het dorp telde 90 gezinnen. Dat jaar hadden er al meer dan zestig groepen gekampeerd, sommige van meer dan honderd man. De badinrichting had zo'n zesduizend bezoekers gehad. Zonder de Strubben bleef er 25 tot 30 hectare woeste grond over.

De gemeente zocht steun. Een 23-tal verenigingen, onder meer de ANWB en het Drentse Genootschap, werd om steun gevraagd, en ook de minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen. Ook Provinciale Staten en Kamerleden kregen post. In Anloo wees men op Donderen, Appèlbergen, Oudemolen en het Balloërveld, waar ruimte te over was. Bij de bestaande banen kon alleen worden uitgebreid ten koste van cultuurgrond, en die wilde de minister sparen.

"We kunnen 't misschien niet tegenhouden, maar vechten zullen we tot het bittere einde", zei men in Schipborg. Veel verwachtte men er niet van. Havelte en Vlieland waren het voorbeeld.

Op 31 mei 1951 meldde Ons Noorden de uitslag. De schietbanen kwamen er toch. Tijdens de schietoefeningen ging ongeveer 150 hectare dicht, maar het fietspad naar Anloo bleef dan open.

Er kwamen twee schietbanen, een handgranatenbaan en een stormbaan. Volgens de inventarisatie van 2007 had de aankoop door Defensie de ontginning van de heide in 1938 al stilgezet. Daar was Schipborg juist blij om geweest. In 2006 ging het gebied naar Staatsbosbeheer.

Bekijk deze plek op de kaart →

Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK).

Gegevens

Ligging
53.07081, 6.68336
Gebied
Strubben-Kniphorstbos
Zekerheid van de ligging
hoog

In de buurt

  1. SchietbaanDe schietbaan in het Strubben-Kniphorstbos heeft nog houten schietkokers gevuld met grind, een oefenmethode die in Nederland niet meer bestaat.440 m
  2. De EschOp de es bij Schipborg is in 1960 een dolk van Frans Grand-Pressigny-vuursteen gevonden, mogelijk uit een vernield laat-neolithisch graf.450 m
  3. BomkraterEen bomkrater in het Strubben-Kniphorstbos bij Anloo, tien meter breed en een meter diep, afgeworpen door een Lancaster die aan een Duitse jager probeerde te ontkomen.520 m
  4. AddersveentjeHet Addersveentje bij Schipborg is een uitgeveende natuurlijke laagte en een van de laatste drie open watertjes van het Strubben-Kniphorstbos.560 m
  5. BorckermeerHet Borckermeer bij Schipborg was in 1332 een grenspunt tussen marken; rond 1900 drooggelegd, ligt de kom nog als laagte in de akker bij de N34.570 m
  6. EswegOp de es van Schipborg groef Van Giffen in 1934 huisplattegronden en een hutkom uit de vroege middeleeuwen op, een zeldzaam spoor uit die eeuwen.680 m
  7. ≈ BorkerholtOver het Borkerholt, het markebos van Schipborg, is tussen 1332 en 1610 onophoudelijk geprocedeerd; na de oorlog moest elke boer er vier eiken planten.730 m
  8. AchterhavenSchipborg heet naar zijn haven: tot in de achttiende eeuw voeren er beurtschepen uit Groningen, tot de beek dichtslibde. De Achterhaven is wat rest.810 m
  9. DriebergenBij Schipborg liggen zes grafheuvels op een boog die een prehistorische route over de Hondsrug markeert; uit één kwamen klokbekers en een bronzen dolk.840 m
  10. De heuvel van de AnnertolBij de Annertol onder Schuilingsoord staat nog een kwart van een grafheuvel; Van Giffen groef in 1921 de rest weg, en in het restant is een kelder gebouwd.890 m

Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.