Beker en kuil bij De Schipborg, gevonden bij grondverbetering in 1959
Plek met een verhaal·Prehistorie
Iets ten oosten van De Schipborg, bij de modelboerderij van Berlage, ligt land dat in 1910 uit de heide is ontgonnen. Toen er in 1959 grondverbetering werd gedaan, stuitten arbeiders op een beker van de Enkelgrafcultuur2800 tot 2400 v.Chr.Meer over deze periode, met een vuurstenen afslag en een kling erbij. Zo'n beker hoort in een graf. Van een grafheuvel was niets meer te zien: die moet lang daarvoor al verdwenen zijn.
Van dezelfde plek komt een tweede beker, een klokbeker, in een kuil van zo'n 60 tot 70 centimeter diep, samen met een bijl van groensteen en een bijlfragment dat als klopsteen is gebruikt. Was dat ook een graf? Van der Waals dacht in 1962 van niet. Een bijl die als klopsteen was gebruikt, hoorde volgens hem bij het dagelijks werk, en klokbekergraven met een bijl kende hij niet. Inmiddels zijn die er wel, bij Lunteren, Soesterberg en Fochteloo, en daarom vond Jager het in 1985 niet onwaarschijnlijk dat de kuil bij De Schipborg toch een graf was.
Een jaar later, in 1960, onderzocht het Biologisch-Archaeologisch Instituut uit Groningen het perceel ten noorden ervan, voordat ook dat werd geëgaliseerd. Losse vondsten aan het oppervlak beloofden een nederzetting van de Trechterbekercultuur4000 tot 2700 v.Chr.Meer over deze periode. Het onderzoek leverde aardewerk van die cultuur op, scherven van laat-neolithische bekers en vooral wikkeldraadaardewerk, uit het begin van de Bronstijd1900 tot 800 v.Chr.Meer over deze periode.
Sake Jager nam de vondsten in 1985 op in zijn overzicht van graven en nederzettingen langs een prehistorische route door de gemeente Anloo.
Bekijk deze plek op de kaart →
Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK).
Gegevens
- Ligging
- 53.05854, 6.68341
- Gebied
- Schipborg
- Periode en cultuur
- Neolithicum, Trechterbekercultuur, Enkelgrafcultuur, Klokbekercultuur, Bronstijd
- Zekerheid van de ligging
- midden
In de buurt
Archeologisch reservaatDe Strubben-Kniphorstbos is 377 hectare groot en sinds 2000 het enige archeologische reservaat van Nederland, met sporen van steentijd tot middeleeuwen.170 m
Hunebedden D7/D8D7 en D8 liggen een paar honderd meter uit elkaar in het Strubben-Kniphorstbos; D7 is pas in 1822 voor het eerst op papier vermeld, ruim een eeuw na zijn buurman.290 m
BerlageboerderijDe modelboerderij die Berlage in 1914 voor de Kröller-Müllers op de heide bij Schipborg tekende: zelfvoorzienend bedoeld, en na twaalf jaar alweer verkocht.290 m- LeemdobbeIn het bos bij Schipborg ligt een plas met rododendrons die de dorpssite de leemdobbe noemt: hier haalde men leem voor de deelvloer, en bij de markescheiding van 1849 bleef hij erbuiten.630 m
- HandgranatenbaanDe handgranatenbaan in het Strubben-Kniphorstbos: een veldje met een kelder en houten schotten, aangelegd over een grafheuvel heen.630 m
- ≈ BorkerholtOver het Borkerholt, het markebos van Schipborg, is tussen 1332 en 1610 onophoudelijk geprocedeerd; na de oorlog moest elke boer er vier eiken planten.690 m
Villa MariaVilla Maria in het Kniphorstbos bij Anloo was het houten zomerchalet van de familie Kniphorst; de vijver en het perceel van de belvedère liggen er nog.730 m- AddersveentjeHet Addersveentje bij Schipborg is een uitgeveende natuurlijke laagte en een van de laatste drie open watertjes van het Strubben-Kniphorstbos.810 m
KeileemOnder het Strubben-Kniphorstbos ligt keileem uit de voorlaatste ijstijd; waar die dicht onder het oppervlak zit blijft het nat in een verder kurkdroog zandgebied.830 m
LoopgraafEen geknikte gegraven gang van 76 meter in het Strubben-Kniphorstbos bij Anloo, volgens Elerie een loopgraaf uit de Tweede Wereldoorlog.870 m
Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.