De Derbingskuil, een kuil die naar zijn droogte heet
Plek met een verhaal·IJstijden en bodemBekijk de kaart
Tussen Gieten en Gasselte, zo'n 370 meter ten oosten van de Steenkistheuvel, ligt een ronde kom van ongeveer 100 meter breed en 3 tot 4 meter diep. Wie er niet vlak bij is, loopt er makkelijk langs, want een wal heeft hij niet. Op de bodem ligt veen.
Op de topografische kaart van 1851–1855 heet hij de Verbergingskuil. J. Lorié, die hem in juli 1889 bezocht en er in de Nieuwe Drentsche Volksalmanak over schreef, hield die naam voor een vergissing van de officieren die de kaart maakten. De boeren in de buurt zeiden Derbingskuil, en Lorié dacht aan derven, ontberen: de kuil stond 's zomers droog, en de schapen vonden er niets te drinken. In de natte zomer van 1888 stond hij juist vol water.
Lorié zag in de kom het werk van "neerstortend water van het inlandijs", verwant aan de reuzenketels die toen in Noord-Duitsland werden beschreven. Pas na 1955 worden zulke kommen in Drenthe als pingoruïneEen ronde laagte, soms met een lage wal eromheen. Het is wat over is van een heuvel met een kern van ijs uit de laatste ijstijd: toen het ijs smolt, zakte de heuvel in. Vaak staat er water in of is hij met veen gevuld.Alle begrippen gelezen: wat overbleef toen in de laatste ijstijd een heuvel met een ijskern wegsmolt. Wim de Gans, Frans Bunnik en Meindert van den Berg gingen er in 2013 opnieuw kijken. Het veen op de bodem begon te groeien in het Atlanticum, tussen 8000 en 5000 jaar geleden; het jongere veen is als turf weggegraven. Wat ontbreekt, is gyttjaFijne, donkere modder van plantenresten en algen die op de bodem van een meertje bezinkt. In veel pingoruïnes ligt een laag gyttja onder het veen: uit de tijd dat er nog open water stond.Alle begrippen, de modder uit de late ijstijd die onderin een pingoruïne hoort te liggen. Op grond van vorm en ligging houden ze hem toch voor een pingoruïne.
De Hertenkuil, zo'n 300 meter naar het westen en groter, heeft die gyttja wel. Daar ligt nu een hertenkamp.
Bekijk deze plek op de kaart →
Op de achtergrond: het reliëf uit het AHN.
In de buurt van deze plek
- De SteenkistheuvelBij Gasselte ligt een grafheuvel die in 1887 en in 1976 is opgegraven; bij de tweede keer kwam er een graf met een steenkist uit.370 m
HemelrijkHet Hemelrijk bij Gasselte was een natuurlijk veentje dat ijsbaan en zwemplas werd; in 1968 kwam 't Nije Hemelriek ernaast tegen de drukte.650 m- Het RommeltjeUit het Rommeltje bij Gieten, een pingoruïne en offerveen, kwamen in de negentiende eeuw een houten bak uit de bronstijd en iets dat op een kano lijkt.1,4 km
- BloemakkersVoordat bedrijventerrein De Bloemakkers bij Gieten werd bebouwd, kwam er een ringsloot van een grafheuvel uit de bronstijd tevoorschijn.1,7 km
- HeerenkampBij Gasselte ligt de eikenwal van de Heerenkamp, een dennenbos van twaalf heren uit 1880–1890 dat afbrandde en deels in de zandwinplassen verdween.1,7 km
- Droogdal BonnerveldHet droogdal in het Bonnerveld bij Gieten waaiert als een boom naar het oosten uit, over de overgang van de Hondsrug naar het Hunzedal.2,1 km
- Slagerij ValkVoor Gasselterweg 24 in Gieten liggen zeven struikelstenen voor het gezin Valk; de gemeente kocht hun slagerij in 1943.2,2 km
- De koperen bijlAan de Looweg bij Kostvlies kwam in 1960 een sterk gesleten vlakbijl van koper of brons boven, uit het midden-neolithicum tot de vroege ijzertijd.2,3 km
- RendierjagerskampBij de Rendierjagerweg op het Gasselterveld groef Van Giffen in 1942 een rendierjagerskamp op: ruim negenhonderd stukken vuursteen.2,3 km
Station GietenHet station van Gieten opende in 1905 aan de lijn Assen–Gasselternijveen, naar een ontwerp van Eduard Cuypers; in 1947 stopte het reizigersvervoer.2,4 km
Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.