Landschapssporen

Balloërveld

De Lage Maden bij Loon

Plek met een verhaal·Later gebruikBekijk de kaart

Ten oosten van Loon ligt in het dal van het Loonerdiep een blok smalle hooilanden, de Lage Maden, met ten noorden ervan de Hooge Maden. Een made is een laag hooiland. In 1995 werd hier de bovenste laag van één perceel afgegraven, een proef die eerst leek te mislukken.

Staatsbosbeheer had er toen al ruim 20 jaar gehooid zonder dat er veel veranderde. Het grasland bleef vol rood zwenkgras en gestreepte witbol, met heel weinig dotterbloemen of orchideeën. Het veen was verdroogd. Het water in de beek stond te laag, diepe sloten in de omgeving trokken het land droog, en bij Assen werd grondwater opgepompt voor drinkwater. Een veenbodem die droog komt te liggen krijgt lucht. Het veen breekt dan af, en daarbij komt stikstof vrij: de grond bemest zichzelf. Het boek noemt een dotterbloemhooiland waar dat na het oppompen van grondwater opliep tot meer dan 400 kilo stikstof per hectare per jaar, meer dan welke verschralingsmethode ook aankan.

In het najaar van 1995 ging de verdroogde, ook wat bezande toplaag eraf, op twee diepten. Het streven was 20 centimeter. In een strook van zo'n 20 meter ging de hele veraarde laag van 40 centimeter weg, waarvoor een aparte ontgrondingsvergunning nodig was. Met een deel van de grond werden de sloten in het gebied dichtgegooid.

Het eerste jaar kwamen er planten op uit zaad dat nog in de bodem zat, en uit diepe wortelstokken, zoals holpijp. Toen volgden 1996 en 1997, twee extreem droge jaren. Een groot deel bleef kaal en de afgegraven stukken droogden sterk uit. Op 20 centimeter brak het bloot liggende veen hard af. Op 40 centimeter kwam iets wat niemand had voorzien: pyriet, een verbinding van ijzer en zwavel in het veen, kwam bij de lucht en maakte de grond plaatselijk sterk zuur. Na vijf jaar bepaalden gewone grassen en kruipende boterbloem weer het beeld, en het experiment leek mislukt.

Het keerde na de natte zomers van 2001 en 2002, en nadat in het achterland een diepe ontwateringssloot was gedempt. Er stroomde veel meer grondwater naar het terrein en de waterstand steeg sterk. Vanaf 2001 werd het grootste deel gemaaid met een rupsmaaier, een maaimachine op zeer brede rupsbanden. In 2006 verschenen de eerste zeldzame soorten, geelgroene zegge en moeraszoutgras, en sindsdien staan er honderden brede orchissen.

Na ongeveer 15 jaar was er tussen de ondiep en de diep afgegraven delen vrijwel geen verschil meer. In het hele gebied breidden de soorten van het dotterbloemhooiland zich uit; de dotterbloem zelf had daar de meeste moeite mee. Het boek schrijft het succes toe aan de twee samen: het land veel natter maken, en de voorraad fosfaat in de bodem rigoureus verlagen.

Bekijk deze plek op de kaart →

Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK).

Gegevens

Ligging
53.01288, 6.62660
Gebied
Balloërveld
Zekerheid van de ligging
midden

In de buurt van deze plek

  1. ≈ NeanderthalersOp een akker tussen Loon en Balloo kwam in 2007 het eerste bekende Neanderthaler-kampement van Drenthe tevoorschijn.490 m
  2. GrafheuvelsOver het Balloërveld liggen tientallen grafheuvels verspreid, de oudste uit het late neolithicum: ronde bulten op de hoogste en droogste plekken.710 m
  3. ≈ Palingfuik 1488Om een aalstal in het Loonerdiep kwam in 1488 de Etstoel eraan te pas, het hoogste gerechtshof van Drenthe.720 m
  4. TichelhuisHet Tichelhuis bij het Smalbroekerloopje is een veldnaam uit 1900 voor een steenbakkerij; waar het huis zelf stond is nooit vastgelegd.860 m
  5. GlinsterzandOp het Balloërveld ligt Peelozand aan de oppervlakte: fijn wit mica-zand uit de Elster-ijstijd, dat rond 1900 als keukenzand op de lemen vloer ging.1,0 km
  6. DiepveenHet Diepveen op het Balloërveld is een pingoruïne, omringd door landduinen die de wind later opwierp.1,0 km
  7. Rug van RoldeDe Rug van Rolde loopt parallel aan de Hondsrug; in zijn flank ligt het Taarlosche Veentje, een bevestigde pingoruïne met steentijdvondsten eromheen.1,0 km
  8. ≈ ParaboolduinBij het Egelmeer ligt een gaaf paraboolduin uit de laatste ijstijd; de richting van zijn armen verraadt de wind die het maakte.1,1 km
  9. Vindplaatsen bij het EgelmeerOp de droge rug bij het Egelmeer liggen twee geregistreerde vindplaatsen: trechterbekerscherven op de ene, neolithisch en ijzertijdmateriaal op de andere.1,2 km
  10. TankgrachtOver het Balloërveld liep de Frieslandriegel, een Duitse verdedigingslinie die dwangarbeiders met de hand groeven en die in april 1945 geen rol speelde.1,3 km

Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.